آرای هیأت تخصصی

نسخه چاپی
کلاسه پرونده:

هـ ع/ 9802268  

موضوع:

ابطال بخشنامه شماره 84890/98 مورخ 18/3/1398 بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران

تاریخ رأی:

سه شنبه 27 اسفند 1398

شماره دادنامه:

9809970906012072               

هیات تخصصی اداری و امور عمومی

* شماره پــرونـده : هـ ع/ 9802268           شماره دادنامه : 9809970906012072                تاریخ : 27/12/98

* شاکی : آقای منصور صفایی یزدی با وکالت خانم پریسا وجدانی ثانی

*طرف شکایت : بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران

*موضوع شکایت و خواسته : ابطال بخشنامه شماره 84890/98 مورخ 18/3/1398 بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

* شاکی دادخواستی به طرفیت بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به خواسته ابطال بخشنامه شماره 84890/98 مورخ 18/3/1398 بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیأت عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر می باشد :

با سلام ، احتراماً به استحضار می رساند بر اساس اعلام سازمان ثبت احوال کشور ، آن سازمان با توجه به انقضای مهلت اعتبار کارتهای شناسایی ملی (کارت قدیم) و با هدف ایجاد سهولت برای شهروندان محترم و نیز افزایش روشهای دریافت خدمت ، اقدام به اصلاحاتی در وب سرویس استعلام الکترونیک اطلاعات هویتی نموده که از تاریخ 1/3/1398 مورد بهره برداری قرار گرفته است. بدین صورت که از این پس استعلامهای مربوط به تصویر چهره از دو طریق زیر امکان پذیر خواهد بود :

 1- استفاده از سریال مندرج در ظهر کارت هوشمند ملی (برای دارندگان کارت هوشمند ملی) به علاوه شماره ملی فرد (روش جاری)

2- استعلام به کمک کد رهگیری مندرج در رسید ممهور تکمیل ثبت نام کارت هوشمند ملی همراه با اصل شناسنامه به علاوه شماره ملی فرد.

از این رو ، ضمن اعلام انقضای کارتهای شناسایی قدیمی ، خواهشمند است دستور فرمایند مراتب به شرح پیش گفته و با لحاظ مفاد بخشنامه شماره 149153/96 مورخ 16/5/1396 به واحدهای ذیربط ابلاغ شده و نظارت لازم بر حسن اجرای آن صورت پذیرد.

*دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت :

شاکی به موجب دادخواستی تقاضای ابطال مقرره مورد شکایت را مطرح کرده و در تبیین مبنای خواسته خود اعلام کرده است که بانک مرکزی به موجب بخشنامه مورد شکایت اعلام کرده است که انجام کلیه عملیات بانکی صرفاً از طریق ارائه کارت ملی هوشمند امکان پذیر می باشد و در نتیجه بر اساس این بخشنامه ، افرادی که موفق به دریافت کارت ملی هوشمند نشده اند ، با وجود ارائه کارت ملی قـدیم خود از حقوق مسلم قانونی خود برای انجـام عملیات بانکی محـروم شـده اند. این در حالی است که اسـاسـاً شـمـاره ملی افـراد در کارت های قـدیمـی و جـدید یکسـان بوده و تفـاوتی مـیان آنهـا وجـود ندارد و

اعمال محدودیت فوق مغایر با اصل بیستم قانون اساسی می باشد که مقرر می دارد همه افراد ملت اعم از زن و مرد یکسان در حمایت قانون قرار دارند و از همه حقوق انسانی ، سیاسی ، اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی با رعایت موازین اسلامی برخوردارند. همچنین این بخشنامه مخالف بندهای 3 و 8 قانون عملیات بانکی بدون ربا می باشد که اشعار می دارد وظایف نظام بانکی عبارتند از : 3- انجام کلیه عملیات بانکی ، ارزی و ریالی و تعهد یا تضمین پرداختهای ارزی طبق قانون و مقررات 8- افتتاح انواع حسابهای قرض الحسنه (جاری و پس انداز) و سپرده های سرمایه گذاری مدت دارد و صدور اسناد مربوط به آنها بر طبق قوانین و مقررات. زیرا عملاً با صدور بخشنامه فوق ، اشخاص فاقد کارت ملی هوشمند از این خدمات محروم شده اند.

* در پاسخ به شکایت مذکور ، اداره دعاوی حقوقی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به موجب لایحه شماره 291152/98 مورخ 28/8/1398 به طور خلاصه توضیح داده است که :

قانونگذار در بند (د) ماده 46 قانون برنامه پنجم توسعه ، سازمان ثبت احوال را مکلف به جایگزینی کارتهای ملی قدیمی با کارتهای ملی هوشمند نموده و بر مبنای ماده 5 آیین نامه قانون مذکور ، سازمان فوق مکلف بوده است که تا پایان سال 1394 نسبت به انجام این تکلیف اقدام نماید. این مدت بر اساس اصلاحات مختلف هیأت وزیران در ماده 9 آیین نامه کاربردی شدن کارت شناسایی ملی تمدید شده که آخرین مورد آن مصوبه شماره 169739/ت55222 هـ مورخ 28/12/1396 می باشد که اعتبار کارتهای ملی را تا پایان سال 1397 اعلام کرده است. لذا اصل تکلیف جایگزینی کارتهای ملی قدیمی یا هوشمند بر مبنای موازین قانونی فوق بوده و سازمان ثبت احوال نیز به موجب نامه خود به بانک مرکزی انقضای کارتهای ملی قدیمی را از آغاز سال 1398 اعلام کرده است.

ضمن آنکه این ادعای شاکی که بانک مرکزی به موجب بخشنامه مورد شکایت اعلام کرده است که به دارندگان کارتهای ملی قدیمی خدمات بانکی ارائه نگردد ، خلاف واقع است و این بخشنامه صراحت دارد بر اینکه ارائه خدمات بانکی به این اشخاص باید با اعلام اطلاعات هویتی دارندگان این کارتها به کمک کد رهگیری مندرج در رسید ممهور تکمیل ثبت نام کارت هوشمند ملی با اصل شناسنامه و شماره ملی فرد انجام گیرد.

*رای هیأت تخصصی اداری و امور عمومی :

بخشنامه مورد شکایت برخلاف ادعای شاکی عملیات بانکی را صرفاً منوط به ارائه کارت ملی هوشمند ننموده بلکه بانک مرکزی در بخشنامه معترض عنه به صراحت اعلام نموده استعلامهای مربوط به تصویر چهره از دو طریق امکانپذیر است و در هر دو بند علاوه بر استفاده از سریال مندرج در ظهر کارت هوشمند ملی استفاده از شماره ملی خود و کد رهگیری مندرج در برگ رسید ممهور تکمیل ثبت نام کارت هوشمند ملی را نیز تجویز نموده است. بنابراین با اصل 20 قانون اساسی و بندهای 3 و 8 ماده 2 قانون عملیات بانکی بدون ربا مصوب 8/6/1362 که مورد استناد شاکی قرار گرفته و سایر قوانین موضوعه مغایرت ندارد و در اجرای بند (د) ماده 46 قانون برنامه پنجم توسعه مصوب 1389 و ماده 5 آیین نامه اجرایی قانون اخیرالذکر صادر گردیده و خارج از حدود اختیارات قانونی نیست. لذا مستنداً به بند (ب) ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 رأی به رد شکایت صادر می گردد. رأی صادره ظرف بیست روز از تاریخ صدور از سوی رئیس دیوان عدالت اداری یا ده نفر از قضات دیوان قابل اعتراض است. /ت

 

سید کاظم موسوی

رئیس هیأت تخصصی اداری و امور عمومی

دیوان عدالت اداری