اجرای صحیح قانون در همه جا به نفع همه * 37 سال تلاش جهادی برای تحقق عدالت اداری * 15 آذر سالروز تاسیس دیوان عدالت اداری گرامی باد

آرای هیأت تخصصی

نسخه چاپی
کلاسه پرونده:

هـ ع /98/481   

موضوع:

ابطال بند های 5-1-1-4 ، 6-1-1-4 و 1-2-4 دستورالعمل نحوه محاسبه حجم بهره برداری غیر مجاز ، جبران خسارات وارده و اعاده به وضع سابق 

تاریخ رأی:

يکشنبه 21 مهر 1398

شماره دادنامه:

9809970906010477                

 هیأت تخصصی منابع طبیعی ، کشاورزی و محیط زیست

 

* شماره پــرونـــده : هـ ع /98/481       شماره دادنامه: 9809970906010477                 تاریخ: 20/7/98

* شـاکــی : سازمان بازرسی کل کشور

*طرف شکایت :  وزارت نیرو

*موضـوع شـکـایت و خواسته : ابطال بند های 5-1-1-4 ، 6-1-1-4 و 1-2-4 دستورالعمل نحوه محاسبه حجم بهره برداری غیر مجاز ، جبران خسارات وارده و اعاده به وضع سابق 

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

* شاکی دادخواستی به طرفیت وزارت نیرو به خواسته ابطال بندهای 5-1-1-4 ، 6-1-1-4 و 1-2-4 دستورالعمل نحوه محاسبه حجم بهره برداری غیر مجاز ، جبران خسارات وارده و اعاده به وضع سابق به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیأت عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر می باشد :

 

بند 5-1-1-4 دستورالعمل مذکور : « صدور اخطاریه طبق فرم های اظهار نامه رسمی دادگستری پیوست دستورالعمل ، توسط شرکت به صاحب چاه غیر مجاز و یا مالک چاه مجاز دارای اضافه برداشت و اعلام میزان خسارت ریالی به متخلف.»

بند 6-1-1-4 : « در صورت اعلام موافقت بهره بردار متخلف برای پرداخت خسارت ریالی و جبران حجمی و اعاده به وضع سابق اقدامات لازم به منظور اخذ تعهد عدم تکرار و پرداخت خسارت توسـط مرتکب از سوی شرکت به مرتکب انجام می گردد. »

بند 1-2-4 : « در مورد چاه های غیر مجاز و مجاز دارای اضافه برداشت ، پس از ارتکاب تخلف برای بار اول ، در صورت موافقت بهره بردار برای جبران خسارت و عدم ارجاع به مراجع قضایی شرکت می تواند ضمن اعمال محاسبه ریالی خسارت ، نسبت به پرومسلوب المنفعه نمودن چاه غیر مجاز و اخذ تعهد محضـری لازم برای التزام به رعایت مفـاد پروانه از بهره بردار چاه های مجاز اقدام نماید و در صورت عدم رعایت مفاد پروانه توسط مشترک و تکرار تخلف ، شرکت با طرح شکایت نسبت به توقف بهره برداری از چاه و اعلام خسارت وارده به مراجع قانونی ذیربط اقدام و پیگیری نماید. »

 * دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت :

شاکی مدعی است بندهای معترض عنه مغایر با ماده 45 قانون توزیع عادلانه آب ، مصوب 1361 است چون در این ماده علاوه بر جبران خسارت ، بهره بردار مشمول دیگر مجازات پیش بینی شده در این ماده ( تحمل 10 تا 50 ضربه شلاق و یا 15 روز تا سه ماه حبس ) بوده که اجرای آن منوط به تصمیم گیری در مرجع قضایی است و لذا وصول خسارت بدون ارجاع به محاکم قضایی بر خلاف قانون و خارج از حدود اختیارات واضع دستورالعمل می باشد.

* در پاسخ به شکایت مذکور ، مدیر کل دفتر حقوقی وزارت نیرو به موجب لایحه شماره 410/27779/98 مورخ 4/6/1398 به طور خلاصه توضیح داده است که :

بر اساس اصل 45 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و مواد 1 و 2 قانون توزیع عادلانه آب مصـوب سال 1361 و تبصره های ذیل آن ، آب از انفال و مشترکات عمومی است که مسئولیت حفظ ، اجازه و نظارت بر بهره برداری از آنها به دولت محول شده که این وظیفه خطیر را وزارت نیرو به نیابت از دولت بر عهده دارد. مضافاً اینکه مطابق اصل 138 قانون اساسی هر یک از وزیران علاوه بر مواردی که طبق قانون مکلف به تنظیم آئین نامه شده اند ، می توانند برای تأمین اجرای قانون نسبت به وضع آئین نامه و دستورالعمل اقدام نمایند. در این راستا وزارت نیرو به منظور سرعت بخشی در توقف برداشت های غیر مجاز و در اجرای سیاست های قضازدایی و کاهش هزینه های دادرسی و همچنین با عنایت به صدر ماده 45 قانون توزیع عادلانه آب که مقرر نموده :  " اشخاص زیر علاوه بر اعاده به وضع سابق و جبران خسارت وارده ... " و رأی وحدت رویه شماره 713 مورخ 15/10/1388 هیأت عمومی دیوان عالی کشور ضمن تدوین و ابلاغ این دستورالعمل مقرر نموده شرکت های آب منطقه ای بدواً نسبت به انجام این مهم به صورت توافق با متخلف اقدام و سپس طبق بند 6-2-4- دستورالعمل یاد شده تشریفات قانونی را تا اخذ آراء و دستورات قضایی پیگیری نمایند.

لازم به ذکر است با عنایت به بند 6-2-4 دستورالعمل مزبور ملاحظه می فرمایند که اخذ خسارت آبخوان و اعاده به وضع سابق در اجرای صدر ماده 45 قانون توزیع عادلانه آب بوده و به عنوان جایگزین مجازات مندرج در این ماده و نافی تکالیف قانونی شرکت آب منطقه ای در پیگیری موضوع از طریق مرجع قضایی نخواهد بود.

* رأی هیأت تخصصی منابع طبیعی ، کشاورزی و محیط زیست :

نظر به اینکه حکم بند 5-1-1-4 دستورالعمل مورد اعتراض ناظر بر صدور اخطاریه به صاحب چاه غیر مجاز و یا مالک چاه مجاز دارای اضافه برداشت مبنی بر اعلام میزان ریالی خسارت است و حکمی مغایر ماده 45 قـانون توزیع عادلانه آب در آن ملاحظـه نمی شود ، بنابراین مسـتند به بند (ب) ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری رأی بر عدم ابطال بند مذکور صادر می شود. این رأی ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از سوی رئیس دیوان عدالت اداری و یا ده نفر از قضات دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است. /ت

 

مهدی دربین

رئیس هیأت تخصصی منابع طبیعی ، کشاورزی و محیط زیست

دیوان عدالت اداری