دهه کرامت گرامی باد***علی ابن موسی الرضا عليه السلام :علت تشريع نماز جماعت آن است كه اخلاص، يكتاپرستى ، تسليم حق بودن و بندگى براى خداوند، آشكار و بى پرده نمايان باشد.

آرای هیأت تخصصی

نسخه چاپی
کلاسه پرونده:

96/1722

موضوع:

ابطال بخشنامه شماره 60715/60 – 7/3/1393 معاونت امور معادن و صنایع معدنی وزارت صنعت ، معدن و تجارت

تاریخ رأی:

دوشنبه 23 ارديبهشت 1398

شماره دادنامه:

9809970906010030         

دیوان عدالت اداری

هیأت تخصصی منابع طبیعی ، کشاورزی و محیط زیست

شماره دادنامه : 9809970906010030         

تاریخ دادنامه : 23/2/98

شماره پرونده : 96/1722

شاکی : آقای علی نورایی

موضوع شکایت و خواسته : ابطال بخشنامه شماره 60715/60 – 7/3/1393 معاونت امور معادن و صنایع معدنی وزارت صنعت ، معدن و تجارت

گردش کار :

شاکی به موجب دادخواستی ابطال بخشنامه شماره 60715/60 – 7/3/1393 معاونت امور معادن و صنایع معدنی وزارت صنعت ، معدن و تجارت را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که :

سلام علیکم

احـتراماً به استحـضار می رساند ، عطف به نامه 13-5-94/472478/30/112 آذربایجان غربی

1- اینجانب علی نورایی در مورخ 20/7/92 بعد از پی جویی و شناسایی و تحقیق و تفحص فراوان و صرف هزینه مطالعاتی و ماهها پی جویی موفق به کشف رخنمون ( رخ نمون ) ماده معدنی مرمر گروه 4 در روستای مملو شهرستان نقده شده و طی شماره 314969/20-7-92 و کد محدوده 1050005330 آن را در سازمان صنایع و معادن آذربایجان غربی ثبت نموده ام.

2- لیست رئوس بلامعارض و نامه مساحت محدوده آزاد به مقدار یک کیلومتر مربع (03/1) در تاریخ 27/12/92 از طرف سازمان صنعت ، معدن و تجارت آذربایجان غربی به اینجانب ابلاغ شده است.

3- نامه استعلام سازمان صنایع آذربایجان غربی در مـورخ 27/12/92 با تاکید بر اینکه ( برابر اصلاحی ماده 16 قانون معادن ، ماده 24 سابق چنانچه سازمانها ظرف 2 ماه جواب ندهند عدم اعلام نظر آنها به منزله موافقت تلقی شده و نسبت به صدور پروانه اکتشاف  اقدام خواهد شد ) به ادارات ذیربط ارسال شده است.

4- مثلاً موافـقت اداره گاز آذربایجان غـربی در مورد بلامانع بودن طی شمـاره 478/18-1-93 واصل و ضـمیمه پرونده می باشد.

5- به استناد ماده 16 قانون معادن سازمان آذربایجان غربی اصولاً می بایست تا تاریخ 27-2-93 یعنی 2 ماه بعد از استعلام نسبت به صدور پروانه کشف اقدام می نموده است. هرچند موافقت سازمانها به پرونده واصل نشده باشد.

6- اینجانب آمادگی وصول امریه مبنی بر ارائه طرح اکتشافی و معرفی مسئول فنی و ارائه تعهدنامه موضوع ماده 24 سابق قانون معدن و واریز فیش حقوقی دولتی تبصره ماده 6 قانون را داشته ام. منتهی بر خلاف تاکیدات ماده 16 قانون معدن که اشعار می دارد ظرف 3 ماه پرونده ها اقدام و ظرف 2 ماه استعلامها انجام شود در فرجه زمانی مزبور یعنی از تاریخ 20/7/92 سازمان مذکور به وظیفه قانونی خود اقدام ننموده و برابر مقررات نحوه ابلاغ آیین دادرسی مدنی امریه واریز فیش حقوقی دولتی و معرفی مسئول فنی در فرجه الزام شده قانونی به بنده ابلاغ نشده است.

7- بخشنامه مورخ 7-3-93/60715/60 از معاونت امور معادن به استناد آراء 9/9/92 - 196330/60 و                           24-10-92/229441/60 صادر و سازمان آذربایجان غربی هم به استناد این بخشنامه ناعادلانه اقدام به عطف به ما سبق نمودن مفاد آن و مبادرت به توقیف روند صدور پروانه اکتشاف اینجانب نموده است و ماهها ثمره شناسایی و پی جویی و تحقیق و تفحص ماده معدنی توسط بنده را تضییع و در صدد مزایده محدوده ثبتی مذکور هستند.

8- نص صریح ماده 10 قانون معادن مصوب 8/4/92 و بند یک ابلاغیه 1-12-92 مقام معظم رهبری در سیاست های کلی اقتصاد مقاومتی و بند 4 توصیه ریاست محترم جمهوری اسلامی ایران به معاونت محترم اول (4/12/92) ذیل ابلاغیه سیاست های کلی اقتصاد مقاومتی به حفظ حقوق دارندگان پروانه فعالیت های معدنی ، ایجاد امنیت سرمایه گذاری در بخش معدن ، تأمین شرایط فعال سازی کلیه امکانات و منابع مالی و سرمایه های انسانی و علمی کشور به منظور توسعه کارآفرینی و به حداکثر رساندن مشارکت آحاد جامعه در فعالیت های اقتصادی با تسهیل و تشویق همکاری های جمعی و ارتقاء درآمد و نقش طبقات  کم درآمد و متوسط تاکید داشته و وزارت صنعت معدن را به حفظ و توسعه ظرفیت های تولید و حمایت همه جانبه ملزم نموده است.

9- حضوراً چندین بار در طی سال گذشته مراجعه و مکاتبه نموده ام که در پرونده معاونت معدنی موجود و مفتوح می باشد منتهی ضمن عطف به ما سبق نمودن این بخشنامه ناعادلانه هیچگونه همکاری با بنده نداشته و پروانه کشف اینجانب را توقیف نموده اند و صادر نمی نمایند ( بخشنامه 7-3-93/60715-60)

10- با عنایت به ماده 10 قانون تشکیل دیوان عدالت اداری بدینوسیله تقاضای رسیدگی به موضوع و ابطال تسری مفاد بخشنامه 307-93/60715-60 و مصوبات موازی شورای عالی معادن 196330/60 9/9/92 و 229441/60 24/10/92 به گذشته را دارم. مستدعی است مقرر فرمایید با عنایت به حقوق مقرر در اصول مقدس 170-169-48-36 قانون اساسی و مواد 10-11 قانون مجازات اسلامی و ماده 4 قانون مدنی « که اظهار می دارد اثر قانون نسبت به آتیه است و قانون نسبت به ماقبل خود اثری ندارد » و قاعده حقوقی قبح عقاب بلابیان حدیث رفع ، آیه 15 سوره اسراء و با عنایت به اصل قانونی بودن مجازات ها و عطف به ما سبق نشدن قوانین و بخشنامه ها به عملی که قبلاً شروع به رسیدگی و اقدام شده ( 9 ماه قبل ) و نظر به اینکه اینجانب به امید و پشتوانه حمایت شدن و ایجاد زمینه های امنیت سرمایه گذاری توسط دولت محترم جمهوری اسلامی و در راستای منویات مقام معظم رهبری در سیاست های کلی اقتصاد مقاومتی و به اعتبار سیاست ها و دستورالعمل های سابق معاونت محترم معدنی اقدام به سرمایه گذاری در بخش معدن نموده ام ، نسبت به ابطال تسری بخشنامه 7/3/97 60715/60 به گذشته و عطف به ما سبق نشدن مصوبات معاونت محترم معدنی و شورایعالی معادن کشور اقدامات مقتضی را معمول دارند و دستور به صدور پروانه اکتشاف معدن مذکور را تقاضا دارم.

  متعاقباً آقای علی نورایی به موجب لایحه ای ابطال تسری بخشنامه فوق الذکر را از تاریخ تصویب و در اجرای ماده 13 قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری درخواست می کند.

 متن بخشنامه مورد اعتراض به شرح زیر است :

سازمان صنعت، معدن و تجارت 31 استان و جنوب کرمان

با سلام

نظر به اینکه طبق بخشنامه شماره 73086/60 مورخ 24/3/90 اعمال حریم 50 متر بین محدوده های معدنی پس از اجرای طرح ساماندهی محدوده های معدنی قابل اجراء بوده ، ولیکن در تعدادی از استانها بدون توجه به این موضوع ، اقدام به واگذاری محدوده با حرایم 50 متری شده و مشکلات عدیده ای را به وجود آورده ، لذا ضمن تذکر به سازمان های مربوطه ضروری است افراد خاطی به هیأت رسیدگی به تخلفات اداری معرفی شده و به منظور ایجاد وحدت رویه به ترتیب ذیل اقدام لازم معمول گردد :

1- با توجه به آراء صادره شورایعالی معادن به شماره 196330/60 مورخ 9/9/92 و شماره 229441/60 مورخ 24/10/92 در خصوص حریم درخواست های صدور پروانه اکتشاف نسبت به محدوده های متقدم مجاور و سئوال بعضی از استانها در این زمینه اعلام می دارد از زمان ابلاغ آرای مزبور کلیه اقدامات و پیشنهادات سازمانها در خصوص اجرای دستورالعمل های شماره 22303/60 مورخ 10/1/1390 و شماره 73086/60 مورخ 24/3/1390 در خصوص حریم ها متوقف بوده و هرگونه اقدام مغایر با مصوبات فوق الاشاره شورایعالی معادن باطل و خلاف مقررات می باشد.

2- واگذاری محدوده های اکتشافی در بین محدوده های معدنی و اکتشافی روباز که 800 تا 1200 متر از همدیگر فاصله  دارند با در نظر گرفتن حداقل 150 متر حریم پیرامون محدوده های همجوار صرفاً از طریق مزایده بلامانع است. فواصل مازاد بر 1200 متر آزاد و در صورت بلامعارض بودن از طریق ثبت درخواست و برابر ضوابط و مقررات مربوط و اعمال 150 متر حریم از طرفین انجام می شود. بدیهی است در صورتی که فاصله بین دو محدوده کمتر از 800 متر باشد هیچگونه واگذاری مقدور نخواهد بود منظور از فواصل مندرج در این بند متوسط فاصله موجود بین دو محدوده است ، حداقل یا حداکثر فاصله بین محدوده ها نمی تواند ملاک عمل باشد.

3- سریعاً از ادامه فعالیت دارندگان پروانه های اکتشاف و یا گواهی کشف ها که مغایر با دستورالعمل های جاری و عموماً با حریم 50 متر در بین محدوده های معدنی صادر شده ، جلوگیری و در هر مرحله از فعالیت که هستند آنان را متوقف و گزارش سوابق ، با ذکر نام آمرین و عاملین ثبت چنین محدوده هایی ، جهت بررسی به این معاونت ارسال گردد.

4- برای سایر محدوده های اکتشافی ( ابطالی و یا آزاد اعلام شده ) در بین محدوده های معدنی که در مرحله درخواست بوده و هنوز پروانه اکتشاف آنها صادر نشده برابر بند 2 اقدام و در موارد مغایر درخواست متقاضی عودت داده شود.

5- سازمان استانها از هرگونه مکاتبه با توجه به آرای شورایعالی معادن در خصوص کاهش حریم محدوده های معدنی که با حریم بیش از 150 متر در سنوات گذشته واگذار شده است خودداری نمایند. واگذاری هرگونه محدوده جدید با حریم 50 متر ( حتی پس از اجری طرح ساماندهی ) نیز ممنوع است.

در پاسخ به شکایت مذکور ، مشاور وزیر و مدیر کل حقوقی وزارت صنعت ، معدن و تجارت به موجب لایحه شماره 254022/60 – 27/11/1394 توضیح داده است که :

سلام علیکم

با احترام ، بازگشت به ابلاغ نامه مورخ 18/9/1394 صادره در پرونده کلاسه بایگانی 941697 ، موضوع شکایت آقای علی نورایی علیه وزارت صنعت ، معدن و تجارت به خواسته : « ابطال تسری مفاد بخشنامه شماره 60715/60 مورخ 7/3/1393 معاونت معدنی به گذشته و عطف به ما سبق نشدن تصمیمات معاونت محترم امور معادن و شورای عالی معادن به گذشته »، در مقام دفاع از تصمیمات و اقدامات وزارت متبوع نکاتی را در پی می آورد :

مبانی قانونی اقدامات و تصمیمات وزارت متبوع :

برگرفته از اصل چهل و پنجم قانون عالی اساسی ، اهمیت معادن به عنوان انفال مورد تاکید بوده ، چه آنکه تصویب قانون معادن ( به عنوان قانونی خاص ) و آئین نامه اجرایی مربوطه نیز در همین راستا و از باب اعمال حاکمیت دولت ( از طریق وزارت متبوع ) بر معادن می باشد. با مناط توجه قرار دادن تکالیف وزارت متبوع ، جاری در احکام پیش گفته ، ویژه ماده (2) قانون معادن مصوب 1377 و اصلاحات آن که آگاه می دارد : « در راستای اجرای سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم (44) قانون اساسی و نیز اصل چهل و پنجم (45) قانون اساسی ، مسئولیت اعمال حاکمیت دولت بر معادن کشور و حفظ ذخایر معدنی و نیز صدور  اجازه انجام فعالیتهای معدنی مقرر در این قانون و نظارت بر امور مزبور به عهده وزارت صنعت، معدن و تجارت است ... » و همچنین احکام بندهای (1) و (2) ماده (1) قانون تمرکز  امور صنعت ، معدن و تشکیل وزارت صنایع و معادن مصوب 1379 ، درک ضرورتهای پاسداری از انفال و جلوگیری از تضییع حقوق بیت المال ، منجر به تأسیس نظام حقوقی معادن و تولیت وزارت متبوع بر معادن ، از سوی قانونگذار شده است. با این اوصاف ، چونان که اشارت داده شده ، امر سیاسـتگذاری در خصـوص بهره برداری از معـادن و صدور مجوزهـای مربوط اعـم از پروانه اکتشاف ، بهره برداری و مجوز برداشت ، برآمده از احکام مواد (6) ، (9) و (13) اصلاحی قانون معادن در صلاحیت وزارت صنعت ، معدن و تجارت بوده و در همین مسیر اختیارات قانونی اشاره شده اعمال می گردد. از سوی دگر در جهت تنسیق و انتظام امور و ساماندهی محدوده های معدنی ، این وزارتخانه با توجه به اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی مجاز به تدوین و ابلاغ بخشنامه ها و دستورالعملهای لازم بوده و به حکم اصل یاد شده تا هنگامی که مغایرت مصوبات ، بخشنامه ها و دستورالعمل ها با قانون اعلام نگردیده و در پی آن ابطال نشده باشند ، مفاد آنها لازم الاجرا خواهند بود.

با نگاه به آنچه که گذشت ، این وزارت ، در پرونده حاضر نیز به منظور ساماندهی معادن و جلوگیری از تداخل و تعارض احتمالی محدوده های معدنی اقدام به تدوین ضوابط لازم از جمله تعیین حریم محدوده های معدنی و ابلاغ بخشنامه های مربوط ( ویژه بخش نامه موضوع شکایت ) دایر بر توجه به حفظ حریم 150 متر بین محدوده ها شده که همین امر محل شکایت شاکی قرار گرفته است چرا که مفاد بخشنامه شماره 60715/60 مورخ 7/3/1393 در مورد محدوده درخواستی شاکی نیز اجرا گردیده است.

حال ایراد عطف به ما سبق شدن از سوی شاکی نسبت به بخشنامه موصوف وارد گردیده را بنا بر جهات پیش روی بلاوجه می داند :

الف : اساساً درخواست ثبت محدوده جز اینکه اولویتی برای ادامه سایر مراحل صدور پروانه ( در مدت زمانی کوتاه ) ایجاد بنماید مبین ایجاد حقی نبوده و از طرفی اولویت مد نظر نیز در صورت عدم پیگیری متقاضی ( ظرف ده روز ) به استناد بند (4) ماده (6) آئین نامه اجرایی قانون معادن مصوب 1392 منتفی قلمداد خواهد شد. اگرچه درخواست ثبت محدوده شاکی ( با استناد به بند 6 موارد مندرج در دادخواست ابرازی ) حتی به مرحله واریز مبالغ موضوع تبصره (2) ماده (6) قانون معادن و اصلاحات آن ناظر به بند (6) مـاده (6) آئین نامه پیش گفته نیز نرسـیده و به دلیل عـدم رعایت ضـوابط و سیاست گذاری های اشاره شده نسبت به تعیین حدود حریم معدن موضوع دعوی امکان صدور پروانه اکتشاف هیچ گاه فراهم نیامده ، چه آنکه در وضعیت پرونده حاضر ، محدوده موضوع دعوی برگرفته از بند بازپسین بخشنامه شماره 73086/60 مورخ 24/3/1390 تا پایان طرح ساماندهی محدوده های معدنی امکان اعمال حریم 50 متری را نداشته ، از همین روی ، با مداقه در مفاد بخشنامه شماره 60715/60 مورخ 7/3/1393 آنچه که حاصل خواهد آمد ، آگاهی از تکلیف بخشنامه پیش گفته به سازمان های صنعت ، معدن و تجارت استانها نسبت به جاری نمودن ضوابط و احکام مترتب بر ثبت درخواست های متقاضیان محدوده های معدنی است ، بدین معنی که در زمان ثبت درخواست شاکی ، ضوابط مربوط در همان زمان ( بخشنامه شماره 73086/60 مورخ 4/3/1390) اجـازه اعمال حریم 50 مـتر را نمی داده چه آنکه اجرای دستورالعمل شماره 22303/60 مورخ 10/1/1390 ( موضوع اعمال حریم 50 متر ) منوط به اجرای طرح ساماندهی محدوده های معدنی استانها گردیده ، از همین روی ، بروز چنین اتفاقی ( اعمال حریم 50 متر ) بر خلاف ضوابط و مقررات جاری بوده است ، افزون بر آنچه نگاشته شد ، بایست به این مهم توجه داشت که در سیاست گذاری ها و اعمال حاکمیت این وزارت در راستای پاسداری از انفال ممکن است نسبت به محدوده های معدنی تغییرات و اصلاحاتی ( از حیث مساحت و اعمال حریم ) صورت پذیرد و اعـمال این تغییرات نیز ناگزیر باشـد ، از این نمونه ها می باشند محدوده های معدنی که تداخل یابند با محدوده های مربوط به سازمان انرژی اتمی و دیگر موارد این چنینی.

ب : بنابر مراتب بالا ، حضرتعالی تصدیق می فرمایند ، حق اولویت شاکی به هیچ وجه پایمال نگردیده ، آنچه که رخ داده اعمال حریم 150 متر در جهت انتظام بهینه امور و ساماندهی معادن در راستای صدور پروانه اکتشاف و بر راه و روال قانونی آن می باشد ، چه آنکه این وزارت تصمیمی بر خلاف مقررات و اختیارات قانونی اتخاد ننموده تا موجب ابطال یا لغو آن از سوی آن مرجع محترم فراهم گردد.

در پایان با ایفاد گزارش شماره 223813/60 مورخ 21/10/1394 دفتر محترم امور اکتشاف که در بیان چگونگی اجرای ضوابط و روند پرونده شاکی تنظیم شده است ، تقاضای اتخاذ تصمیم شایسته و رد شکایت مطروح را دارد.

در خصوص ادعای شاکی مبنی بر مغایرت بخشنامه مورد اعتراض با شرع مقدس اسلام دبیر شورای نگهبان به موجب نامه شماره 6297/100/97 – 28/4/1397 اعلام کرده است که :

رئیس محترم هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

با سلام و تحیت

عطف به نامه شماره 46744/285 مورخ 26/12/1396 ؛

موضوع تسری مفاد بخشنامه شماره 60715/60 مورخ 7/3/1393 وزارت صنعت ، معدن و تجارت در خصوص اعمال حریم 50 متر بین محدوده های مدنی ، در جلسه مورخ 21/04/1397 فقهای معظم شورای نگهبان مورد بحث و بررسی قرار گرفت و نظر فقهاء به شرح ذیل اعلام می گردد :

- اطلاق بخشنامه مذکور نسبت به مواردی که شخص دارای پروانه قانونی اکتشاف بوده خلاف شرع دانسته شد.

البته تذکر این نکته مناسبت است که بنابر اعتراف شاکی تا زمان صدور بخشنامه مورد اشاره در صدر بخشنامه مورد شکایت یعنی بخشنامه شماره 73086/60 مورخ 24/0/3/1390 ، پروانه برای شخص شاکی صادر نشده بوده است و در صورتی که در اثر بی توجهی مجریان حقی از شاکی ضایع شده باشد می تواند به دستگاه قضاء مراجعه نماید.

در اجرای ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 پرونده به هیات تخصصی منابع طبیعی ،کشاورزی و محیط زیست دیوان عدالت اداری ارجاع شد و پس از بحث و بررسی راجع به دادخواست شاکی و ملاحظه مدافعات طرف شکایت و بررسی مستندات قانونی مربوط ، ختم رسیدگی اعلام و به شرح زیر به صدور رأی مبادرت می شود.

« رأی هیات تخصصی منابع طبیعی ،کشاورزی و محیط زیست دیوان عدالت اداری »

  نظر به اینکه مصوبه مورد اعتراض با قوانین مورد استناد شاکی مغایرت ندارد و تصویب آن نیز از حدود اختیارات مرجع وضع آن خارج نیست ، بنابراین از این جهات قابل ابطال تشخیص نشد.

در خصوص مخالفت مصوبه با شرع که به نظر شورای محترم نگهبان اطلاق مصوبه و تسری آن به اشخاص دارای پروانه قانونی اکتشاف خلاف شرع اعلام شده است با توجه به اینکه مصوبه مورد شکایت صرفاً در خصوص اشخاصی است که بر خلاف مقررات اقدام به اخذ پروانه اکتشاف بدون رعایت ضوابط حریم معادن نموده اند و از این حیث اساساً مصوبه در خصوص اشخاصی که پروانه قانونی اکتشاف دارند حکمی وضع ننموده و اطلاق ندارد، با این وصف اساساً موضوع اطلاق ندارد و مشمول نظر فقهای شورای نگهبان نیست. بنا بر مراتب شکایت شاکی به نظر هیأت غیر وارد تشخیص و مستنداً به بند (ب) ماده 84 قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری رأی بر رد شکایت صادر می شود. این رای ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از سوی رئیس دیوان عدالت اداری یا ده نفر از قضات دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است. /ت

 

مهدی دربین

رئیس هیأت تخصصی منابع طبیعی ، کشاورزی و محیط زیست

دیوان عدالت اداری

 

 

 

 

 


دربـاره مـا

در اصل يكصد و هفتاد و سوم قانون اساسي آمده است: «به ‌منظور رسيدگي به شكايات، تظلمات و اعتراضات مردم نسبت به مأمورين يا واحدها يا آئين‌نامه‌هاي دولتي و احقاق حقوق آنها، ديواني به نام ديوان عدالت اداري زير نظر رئيس قوه قضائيه تأسيس مي­گردد.