فَلا تَتَّبِعُوا الْهَوي اَنْ تَعدِلُوا

دادنامه آرای هیات عمومی

کلاسه پرونده:

9804232

شاکی:

سرپرست دفتر حقوقی اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان تهران ( وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی)

موضوع:

وحدت رویه

تاریخ رأی:

يکشنبه 30 آذر 1399

شماره دادنامه:

970

بسم الله الرحمن الرحیم

شماره دادنامه : 970

تاریخ دادنامه : 1399/8/20

شماره پرونده: 9804232

مرجع رسیدگی: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

اعلام کننده تعارض: سرپرست دفتر حقوقی اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان تهران ( وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی)

موضوع : اعلام تعارض در آراء صادر شده از شعب دیوان عدالت اداری 

 گردش کار: سرپرست دفتر حقوقی اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان تهران (وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی) به موجب لایحه شماره 321829؍10؍962-1؍11؍1396 اعلام کرده است که:

 " ریاست محترم دیوان عدالت اداری

 موضوع: اعلام تناقض آراء صادره و تقاضای طرح موضوع در هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

 سلام علیکم

 با احترام به استحضار می رساند: 1- شعبه 39 بدوی در رسیدگی به پرونده 9409980903902406 موضوع دادخواست آقای مهدی شعبانی احد از پرسنل شاغل در کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران به طرفیت اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی شمیرانات به خواسته اعتراض به رأی شماره 222-18؍6؍1394 هیأت حل اختلاف قانون کار، مطابق دادنامه شماره 02432-25؍10؍1396 چنین بیان می دارد که با توجه به ماهیت و محیط کار شاکی در دریا و بر روی شناور و عدم کارکرد در ایام استقرار بر روی خشکی و عدم اجرای طرح طبقه بندی مشاغل در کارگاه، مستند به تبصره 1 ماده 36 قانون کار، پرداخت های ارزی (دلار) که به سبب ماهیت شغل مذکور پرداخت شده، جزء مزایای ثابت و مزد کارگر محسوب شده، بنابراین شکایت شاکی وارد تشخیص داده شده و حکم به ورود شکایت و نقض رأی معترض عنه و رسیدگی مجدد در هیأت مربوطه صادر و اعلام می گردد. شعبه 18 تجدیدنظر طی دادنامه شماره 01093-17؍7؍1396 عیناً رأی شعبه بدوی را تأیید و ابرام می نماید.

 2- شعبه یازدهم دیوان عدالت اداری در رسیدگی به پرونده شماره 9409980901101444 موضوع دادخواست آقای کورش نادری از پرسنل کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران به طرفیت اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی شمیرانات به خواسته اعتراض به رأی شماره 187-15؍6؍1394 هیأت حل اختلاف کار طی دادنامه شماره 03021-24؍11؍1395 اعلام می دارد که نظر به اینکه شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران در استعلام به عمل آمده و جوابیه شماره 10275؍11000-2؍11؍1395 دارای آیین نامه خاص استخدامی بوده که مراجع حل اختلاف کار در اجرای ماده 188 قانون کار صلاحیت رسیدگی به موضوع اختلاف فی مابین را نداشته است، لذا حکم به ورود شکایت و نقضرأی معترض عنه و ارجاع امر به هیأت مربوط جهت رسیدگی مجدد صادر می گردد. در تعاقب آن شعبه 18 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری نیز طی دادنامه شماره 01064-12؍7؍1396 رأی بدوی را تأیید و ابرام می نماید. 

 نظر به مراتب فوق همان طور که ملاحظه می فرمایید دو فقره دادنامه صادره که مربوط به پرسنل شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران می باشد دارای تعارض می باشند، چرا که در دادنامه شعبه 11 اساساً مرجع حل اختلاف قانون کار را دارای صلاحیت ذاتی جهت رسیدگی به دعوا ندانسته و شرکت مزبور را مشمول قانون خاص استخدامی دانسته است و شعبه 39 پرسنل نیروهای شرکت را مشمول قانون کار دانسته و در مورد مزایای ایام کارکرد، رأی مـاهوی صادر نموده است و بـه طریق اولی مـراجع حل اختلاف را صالح به رسیدگی دانسته است. از قضا هر دو دادنامه به رغم تعارض، مورد تأیید شعبه 18 تجدیدنظر قرار گرفته است. بنابراین جهت رفع تعارض و تعیین تکلیف این اداره کل در خصوص اینکه دادخواست های مربوط به پرسنل این شرکت را به چه نحو رسیدگی نماید، خواهشمند است دستورات شایسته را جهت طرح موضوع در هیأت عمومی دیوان عدالت اداری صادر فرمایید."

گردش کار پرونده ها و مشروح آراء به قرار زیر است:

 الف: شعبه 11 بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به پرونده شماره 9409980901101444 با موضوع دادخواست آقای کوروش نادری به طرفیت اداره کار و امور اجتماعی شمیرانات و به خواسته اعتراض به رأی شماره 187-15؍6؍1394 هیأت حل اختلاف کار به موجب دادنامه شماره 9509970901103021-24؍11؍1395 به شرح زیر رأی صادر کرده است:

 در خصوص شکایت آقای کورش نادریبا وکالت خانم الهام مظاهری، به طرفیت اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی شمیراناتبه خواسته اعتراض به رأی شماره 187-15؍6؍1394 هیأت حل اختلاف کاردیوان با بررسی مدارک ابرازی از جمله شکایت شاکی و دفاعیات مشتکی عنه ادعای مطروحه را مقرون به صحت تشخیص داده و نظر به اینکه شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران در استعلام به عمل آمده و جوابیه شماره 10275؍11000-2؍11؍1395 دارای آیین نامه خاص استخدامی بوده که مراجع حل اختلاف کار در اجرای ماده 188 قانون کار صلاحیت رسیدگی به موضوع اختلاف فی مابین را نداشته است، لذا حکم به ورود شکایت و نقضرأی معترض عنه و ارجاع امر به هیأت مربوط جهت رسیدگی مجدد در اجرای مواد 10 و 63 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری صادر و اعلام می گردد، این رأی به استناد ماده 65 قانون مذکور ظرف مدت 20 روز پس از ابلاغ قابل اعتراض در شعب تجدیدنظر دیوان عدالت اداری می باشد.

رأی مذکور به موجب دادنامه شماره 9609970956701064-12؍7؍1396 شعبه 18 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری تأیید شده است.

 ب: شعبه 39 بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به پرونده شماره 9409980903902406 با موضوع دادخواست آقای مهدی شعبانی به طرفیت اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی شمیرانات و به خواسته اعتراض به رأی شماره 222-18؍6؍1394 هیأت حل اختلاف به موجب دادنامه شماره 9509970903902432-25؍10؍1395 به شرح زیر رأی صادر کرده است:

 در خصوص شکایت آقای مهدی شعبانی به طرفیت اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی شمیرانات به خواسته نقض رأی شماره 222-18؍6؍1394 هیأت حل اختلاف نظر به مفاد شکایت شاکی و مستندات ابرازی پیوست دادخواست و مفاد لایحه جوابیه طرف شکایت به شماره 3788-22؍12؍1394 و ملاحظه محتویات پرونده اداره کار به شمارگان 3032؍93 از آنجایی که کار اصلی شاکی و به عبارتی ماهیت و محیط کار ایشان در دریا و برروی شناور بوده و در طول ایام استقرار در خشکی هیچ گونه کارکردی نداشته و از طرفی تاکنون طرح طبقه بندی و ارزیابی مشاغل در کارگاه مربوطه اجرایی نگردیده لذا با این توصیف و به استناد تبصره 1 ماده 36 قانون کار پرداختی های ارزی (دلاری) که به سبب ماهیت شغل مذکور پرداخت شده جزء مزایای ثابت و مزدکارگر محسوب می گردد بنابراین شکایت شاکی وارد تشخیص و حکم به ورود شکایت و نقض رأی معترض عنه و رسیدگی مجدد در هیأت مربوطه صادر و اعلام می گردد. رأی صادره به استناد ماده 65 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری ظرف مهلت بیست روز از تاریخ ابلاغ قابل تجدیدنظر خواهی در شعب تجدیدنظر دیوان عدالت اداری است.

 رأی مذکور به موجب دادنامه شماره 9609970956701093-17؍7؍1396 شعبه 18 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری تأیید شده است.

 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 20؍8؍1399 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رأی مبادرت کرده است.

رأی هیأت عمومی

الف- تعارض در آراء محرز است.

ب-1. قانون حاکم بر روابط کار در بخش غیردولتی علی الاصول قانون کار (مصوب 29؍8؍1369) بوده و در مقام تردید، قانون مذکور اجرا می شود. با توجه به اینکه طبق ماده 55 اساسنامه شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران (سهامی عام) (مصوب 25؍2؍1387 مجمع عمومی فوق العاده)، مواردی که در اساسنامه مذکور پیش بینی نشده باشند، مشمول قانون تجارت (مصوب 13؍2؍1311)، قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران (مصوب 1؍9؍1384) و سایر قوانین و مقررات جاری خواهد بود و با توجه به عدم ذکر مراجع رسیدگی به اختلافات بین شرکت کشتیرانی و پرسنل آن در اساسنامه مذکور و این امر که هیأت داوری مذکور در ماده 36 قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران که در آن مقرر شده:«اختلافات بین کارگزاران، بازارگردانان،کارگزار؍معامله‌گران،مشاوران سرمایه گذاری، ناشران، سرمایه‌گذاران و سایر اشخاص ذی ‌ربط ناشی از فعالیت حرفه ‌ای آنها، در صورت عدم سازش در کانون ها توسط هیأت داوری رسیدگی می شود» نیز شامل کارکنان شاغل در شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران نمی شود، بنابراین موضوع مشمول قوانین مزبور نبوده و علی­الاصول، مشمول قانون کار است.

2. با توجـه به اینکه مـاده 188 قانون کار که در ذکر استثنائات شمول قانون مـذکور بیان می کند اشخاص مشمول قانون استخدام کشوری یا سایر قوانین و مقررات خاص استخدامی مشمول مقررات این قانون نخواهند بود، در حقیقت به قوانین و مقرراتی اشاره دارد که از ناحیه مراجع ذیصلاح و با اختیارات قانونی به تصویب رسیده است و آیین نامه استخدامی کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران (مصوب 6؍9؍1393 هیأت مدیره شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران) بر اساس ماده 37 اساسنامه شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران (سهامی عام) (مصوب 25؍2؍1387 مجمع عمومی فوق العاده) که یکی از اختیارات هیأت مدیره شرکت را « تصویب آیین نامه های داخلی شرکت به پیشنهاد مدیر عامل» دانسته است، به تصویب رسیده است، بنابراین از آنجا که ماده 37 اساسنامه مذکور صرفاً به اعطای صلاحیت تصویب آیین نامه های داخلی پرداخته و این امر، منصرف از تصویب آیین نامه استخدامی می باشد، آیین نامه استخدامی کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران (مصوب 6؍9؍1393 هیأت مدیره شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران) خارج از حدود اختیارات مقام ذیصلاح به تصویب رسیده است.

3. در وضعیتی که اصولاً مراجع حل اختلاف کار صالح به رسیدگی به دعاوی بین شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران و پرسنل شاغل در آن باشند، مادامی که دلیلی بر خروج دعاوی مذکور از صلاحیت مراجع حل اختلاف کار وجود نداشته باشد، سلب صلاحیت ممکن نبوده و متعاقباً ارجاع دعاوی مذکور به دادگاه های دادگستری نیز خلاف رویه قضازدایی خواهد بود.

4- بر فرض به کارگیری کارگران در بدو ورود با پذیرش آیین نامه استخدامی مورد نظر، با توجه به اینکه امکان نسخ قواعد آمره توسط توافقات بین اشخاص وجود ندارد، علیهذا امر مذکور نیز نمی تواند رافع مغایرت آیین نامه مورد شکایت با قوانین و مقررات باشد.

 بنا به مراتب فوق، با توجه به شمول قانون کار بر دعاوی بین شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران و پرسنل شاغل در آن، رأی شماره 2432-25؍1؍1396 شعبه 39 بدوی دیوان عدالت اداری که طی دادنامه شماره 1093-17؍7؍1396 شعبه 18 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری تأیید شده و تلویحاً بیانگر صلاحیت مراجع حل اختلاف کار در رابطه با دعاوی مذکور می باشد، صحیح و مطابق مقررات است. این رأی به استناد بند 2 ماده 12 و ماده 89 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 برای شعب دیوان عدالت اداری و سایر مراجع اداری مربوط در موارد مشابه لازم الاتباع است./ 

 

 محمدکاظم بهرامی

رئیس هیأت عمومی دیوان عدالت اداری