اجرای صحیح قانون در همه جا به نفع همه * 37 سال تلاش جهادی برای تحقق عدالت اداری * 15 آذر سالروز تاسیس دیوان عدالت اداری گرامی باد

آرای هیأت عمومی

نسخه چاپی
کلاسه پرونده:

97؍3420

شاکی:

کانون توسعه و همیاری مهدهای کودک کشور 

موضوع:

ابطال بخشنامه شماره 93465؍97؍900-4؍7؍1397 جانشین وقت رئیس سازمان بهزیستی کشور

تاریخ رأی:

سه شنبه 9 مهر 1398

شماره دادنامه:

1406

بسم الله الرحمن الرحیم

شماره دادنامه: 1406

تاریخ دادنامه: 9؍7؍1398

شماره پرونده: 97؍3420

مرجع رسیدگی: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی: کانون توسعه و همیاری مهدهای کودک کشور 

موضوع شکایت و خواسته: ابطال بخشنامه شماره 93465؍97؍900-4؍7؍1397 جانشین وقت رئیس سازمان بهزیستی کشور

 گردش کار: کانون توسعه و همیاری مهدهای کودک کشور به موجب دادخواستی ابطال بخشنامه شماره 93465؍97؍900-4؍7؍1397 جانشین وقت رئیس سازمان بهزیستی کشور را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده اند که:

 " احتراماً به شرح شکواییه کانون توسعه و همیاری مهدهای کودک در سطح استانها و کشور در دهه هشتاد با عبور از قوانین و قواعد حاکم بر کمیسیون 262 قانون نظیم بخشی از مقررات مالی دولت تاسیس گردیدند و بالتبع دارای حقوق مکتسبه قانونی نیز می باشند و از طرفی در بقای مدیریت کلان بهزیستی در مهدهای کودک تاثیر بسزایی داشته اند. اخیراً بخشنامه ای به شماره 900؍97؍93465 [93465؍97؍900]-4؍7؍1397 به امضای آقای دکتر پورشبانان جانشین ریاست سازمان بهزیستی کشور با موضوع انجام انتخابات مجدد کانوهای فوق خطاب به مدیران کل استانها صادر گردیده که در سه مورد قوانین کلی حاکم بر کمیسیون ماده 26 و تشکلهای غیر دولتی زیر قواعد حقوقی و قانونی را نقض آشکار کرده است که پیرو آن انتخاباتی در مورخ 12؍10؍1397 در سطح استان تهران در حال انجام می باشد ( به صورت غیر قانونی) لذا موارد تخلف عبارتند از:

 1- دستور انجام انتخابات به مدیران کل دولتی: در حالی که وظیفه انتخابات به عهده تشکلهای غیر دولتی است و بهزیستی باید ناظر بوده و به وظیفه نظارتی خود عمل نماید. 2- پیوست اساسنامه جدید کانون توسعه و همیاری مهدهای کودک جهت بهره برداری در انتخابات: در حالی که کلیه کانونهای فوق دارای اساسنامه بوده که در ثبت شرکتها به ثبت رسیده و دارای شخصیت حقوقی مستقل بوده و اصلاً پیوست اساسنامه جدید یک امر غیر حقوقی بوده و موضوعیت ندارد و خلاف قواعد حقوقی است (سالبه به انتفاء موضوع است). 3- الزام بر انجام انتخابات فوق با شرکت کانونهایی که جواز تاسیس معتبر دارند یا ندارند که این خود از تخلفات آشکار می باشد. لذا تقاضا دارد بدواً صدور دستور موقت مبنی بر جلوگیری از اجرای بخشنامه مذکور و انتخابات 12؍10؍1397 و سپس رأی مبنی بر ابطال بخشنامه غیر حقوقی و غیرقانونی مذکور صادر فرمایید. " 

 متن بخشنامه مورد اعتراض به قرار زیر است:

 " مدیران کل محترم بهزیستی استانها

 سلام علیکم

 احتراماً با عنایت به لزوم ایجاد وحدت رویه و انجام و تقویت مراکز غیردولتی و تشکلهای پرتوان و اثرگذار و در راستای ارتقاء کیفی و کمی روند ارائه خدمات به جامعه هدف، به پیوست «اساسنامه جدید کانون توسعه و همیاری مهدهای کودک» جهت بهره برداری ارسال می گردد. مقتضی است دستور فرمایید بر اساس ماده 32 اساسنامه پیوست نسبت به برگزاری انتخابات کانون توسعه و همیاری مهدهای کودک، حداکثر تا پایان مهر ماه سال جاری اقدام و نتیجه انتخابات همراه با صورتجلسه های مربوطه (عمومی و هیأت مدیره) را جهت برگزاری انتخابات کانون کشوری، به دبیرخانه توسعه و نظارت بر موسسات و مراکز غیر دولتی ستاد بهزیستی کشور ارسال نمایند. شایان ذکر است برگزاری انتخابات برای کانونهایی که پروانه تاسیس آنها دارای اعتبار می باشد نیز الزامی است."

 در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل امور حقوقی سازمان بهزیستی کشور به موجب لایحه شماره 186658؍97؍900-22؍12؍1397 توضیح داده است که:

" ریاست محترم هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

 موضوع: در خصوص پرونده کلاسه 9703420 به شماره پرونده 9709980905801948-3؍11؍1397 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری موضوع شکایت کانون توسعه و همیاری مهدهای کودک کشور خانم فاطمه دعایی

 با سلام و تحیت ؛

 احتراما؛ در خصوص پرونده کلاسه 9703420 به شماره پرونده 9709980905801948-3؍11؍1397 موضوع دادخواست کانون توسعه و همیاری مهدهای کودک کشور به شماره ثبت 23445 به ریاست خانم فاطمه دعایی و با وکالت آقایان سـید حجت االله امینی و عیسـی ابراهیمی به خواسـته « بدوا تقاضای صدور دسـتور موقت بر جلوگیری از بخشـنامه و مجمع عمومی عـادی نوبت اول مورخ 12؍10؍1397 و سـپس صدور رأی مبنی بر ابطال بخشنامه شماره 93465؍97؍900-4؍7؍1397 جانشـین رئیس سازمان بهزیستی» مطروحه در هیأت عمومی دیوان عـدالت اداری موارد ذیـل را در دفـاع از حقوق سازمان بهزیستی کشور به اسـتحضار عالی می رساند: 

  ایرادات شکلی: 

 1- با اسـتناد به مواد 12 و 80 قانون تشکیلات و آیین دادرسـی دیوان عدالت اداری صلاحیت هیأت عمومی دیوان رسـیدگی به شـکایات، تظلمات و اعتراضات اشـخاص حقیقی یا حقوقی از آیین نامه ها و سایر نظامات و مقررات دولتی و شـهرداری ها و موسـسات عمومی غیر دولتی می باشـد و نه ابطال نامه های اداری صادره، که با توجه به خواسـته شاکی مبنی بر ابطال یک نامه اداری به شـماره 93465؍97؍900-4؍7؍1397 صادره از طرف جانشین رئیس سازمان بهزیستی و با توجه به صلاحیت هیأت عمومی در ابطال مصوبات، خواسته خواهـان فاقـد وجاهت قانونی می باشـد و ابطال آن نامه در صلاحیت هیأت عمومی دیوان عـدالت اداری نمی باشد. 

2- با اسـتناد به ماده 584 لایحه اصلاحی قانون تجارت تشکیلات و موسـساتی که برای مقاصد غیر تجارتی تأسـیس شده یا بشوند از تاریخ ثبت در دفتر مخصوصـی که وزارت عدلیه معین خواهد کرد شخصیت حقوقی پیـدا خواهنـد کرد و با اسـتناد به ماده 1 آیین نامه اصلاحی ثبت تشکیلات و موسـسات غیر تجاری مصوب سال 1337 و تبصـره ذیل آن مقصود از تشکیلات و موسـسات غیر تجارتی مذکور در ماده 584 قانون تجارت کلیه تشکیلات و موسساتی است که برای مقاصد غیر تجارتی از قبیل امور علمی یا ادبی یا امور خیریه و امثال آن تشـکیل می شوند اعم از آنکه موسسـین و تشکیل دهندگان قصد انتفاع داشته یا نداشته باشند و تشکیلات و موسـسات مزبور می توانند عناوینی از قبیل انجمن، کانون یا بنگاه و امثال آن را اختیار نمایند و بر اساس مواد 10 و 12 قانون تشکیلات و آیین دادرسـی دیوان عـدالت اداری خواسته خواهان مبنی بر صدور دسـتور موقت بر جلوگیری از بخشنامه مجمع عمومی عادی نوبت اول در مورخ 12؍10؍1397 یک موسسه که برابر قانون تجارت به ثبت رسـیده و دارای شخصیت حقوقی مستقل می باشد فاقد وجاهت قانونی می باشد و ابطال آن در حدود اختیارات و صلاحیت قانونی و ذاتی هیأت عمومی دیوان عدالت اداری نمی باشد. 

 دفاع ماهوی: 

 با استناد به بند 1 ماده 26 قانون بخشی از مقررات مالی دولت مصوب سال 1380 و جزء ب بند 8 تبصره 3 ماده 57 قانون احکام دایمی کشور سازمان بهزیستی کشور تنها نهاد متولی صدور مجوز تاسیس مهدهای کودک در سراسر کشور می باشد. 

 1- با اسـتناد به ماده 109 لایحه اصلاحی قانون تجارت مـدیریت مدیران در اساسـنامه معین می شود لیکن این مـدت از دو سال تجاوز نخواهد کرد و آخرین تغییرات اساسـنامه کانون مذکور با اسـتناد به روزنامه رسمی شماره 18586 مربوط به سـال 1387 می باشـد و همانگونه که در بنـد 1-5 و بند 4-5 آگهی تاسیس موسـسه کانون توسـعه و همیاری مهـدهای کودک کشور چاپ شده در روزنامه رسـمی شـماره 18586 مورخ 28؍9؍1387 خانم فاطمه دعایی به سـمت رئیس هیأت مـدیره و به مـدت نامحـدود به عنوان مدیر عامل انتخاب گردیده که این امر بر خلاف قانون می باشد و با اسـتناد به ماده 124 لایحه اصلاحی قانون تجارت مدیر عامل شرکت نمی تواند در عین حال رئیس هیأت مدیره همان شـرکت باشد مگر با تصویب سه چهارم آراء حاضـر در مجمع عمومی که با توجه به تاریخ آخرین آگهی کانون در سال 1387 خانم فاطمه دعایی نمی تواند بدون تصویب سه چهارم آراء حاضـر در مجمع عمومی هم به عنوان رئیس هیأت مـدیره و هم به عنوان مـدیر عامل انتخاب شود. 

 2- با استناد به ماده 19 اساسـنامه کانون توسعه و همیاری مهدهای کودک کشور هیأت مدیره برای مدت 4 سال انتخاب خواهنـد شد که این امر مغایر ماده 109 لایحه اصلاحی قانون تجارت که مدت مدیریت مدیران در اساسـنامه را به مدت دو سال تعیین کرده است می باشد. لذا مدیریت خانم فاطمه دعایی نمی باید از دو سال بیشتر تجاوز کنـد مگر با انتخاب مجدد و با اسـتناد به ماده 128 لایحه اصلاحی نام و مشخصات و حدود اختیارات مدیر عامل باید با ارسال نسخه ای از صورتجلسه هیأت مدیره به مرجع ثبت شرکت ها اعلام و پس از ثبت در روزنامه رسـمی آگهی شود که اصول اسـناد مربوط به آخرین تغییرات می باید توسط خواهان ارائه شود. 

 3- با استناد به تبصره 1 ماده 22 اساسـنامه کانون توسعه و همیاری مهدهای کودک کشور مدت تصدی مدیر عامل 4 سال می باشد که این امر مغایر ماده 109 لایحه اصلاحی قانون تجارت بوده و با استناد به تبصره 2 ذیل همـان ماده انتصاب مجـدد مـدیر عامل بطور متوالی برای دو دوره بلامانع می باشـد و نه بیشـتر که در آگهی تاسـیس موسـسه مذکور مدت سمت مدیر عامل ( خانم فاطمه دعایی ) به صورت نامحدود می باشد که این امر نیز مغایر قانون می باشد.  

 4- بـا اسـتناد به مـاده 32 اساسـنامه کانـون توسـعه و همیاری مهدهای کودک کشور- کانون توسـعه و همیاری مهدهای کودک اسـتان به شخصیت حقوقی ای متشکل از صاحبان امتیاز مهدهای کودک استان اطلاق می گردد و بـا اسـتناد به همان ماده کانون توسـعه و همیاری مهـد های کودک کشور به شخصـیت حقوقی ای متشـکل از روسای هیأت مدیره کانونهای استانی اطلاق می گردد که با اسـتناد به ماده فوق اعضاء می باید دارای امتیاز مهد کودک باشند که خانم فاطمه دعایی فاقد چنین اوصافی می باشد. و خانم فاطمه دعایی بدلیل نداشتن پروانه فعالیت مهدکودک، هم اکنون مجاز به شرکت در انتخابات استان تهران نمی باشد. 

 5- با استناد به بند 1 بخش شـرایط داوطلبان در هیأت مدیره کانون توسعه و همیاری مهد های کودک استان داشتن پروانه فعالیت دارای اعتبار مهدکودک فعال در زمان ثبت نام الزامی می باشد و کانون کشوری به شخصـیت حقوقی ای متشـکل از روسای هیأت مدیره کانون های استانی اطلاق می گردد کـه مرکب از 7 نفر عضو اصلی و 2 نفر عضو علی البدل که از میان روسای هیأت مدیره کانون های استانی انتخاب می شود که این اشـخاص می باید دارای پروانه فعال مهد کودک باشـند که رئیس هیأت مدیره و مدیر عامل کانون توسعه و همیـاری مهـدهای کودک خانم فاطمه دعایی فاقـد پروانه فعالیت مهـد کودک از سازمان بهزیستی کشور می باشدکه با استناد به ماده 125 لایحه اصلاحی قانون تجارت مدیر عامل شـرکت ( موسسه) در حدود اختیاراتی که توسط هیأت مدیره به او تفویض شده است نماینده شرکت ( موسسه ) محسوب و از طرف شرکت ( موسسه ) حق امضاء دارد با توجه به اینکه مـدیر عامل و رئیس هیأت مدیره فاقد صلاحیت قانونی احراز سمت های فوق می باشد لذا ایشان حق طرح دعوی و اخذ وکیل را نیز ندارد. 

 6- با استناد به تبصره 2 ماده 10 اساسنامه کانون توسعه و همیاری مهدهای کودک حضور نماینده ای از حوزه تخصصی ( واحد امور کودکان و نوجوانان بهزیستی ) و دبیرخانه توسعه و نظارت بر مراکز و موسسات غیر دولتی سازمـان بهزیستی؍ واحـد متناظر اسـتانی در زمان برگزاری انتخابات و تشـکیل مجامع فوق العاده در زمانی که انحلال کانون مطرح است جهت تاییـد مجامع الزامی بوده و بایـد مراتب به سازمان بهزیستی کشور گزارش شود و نامه شماره 934665؍97؍900-4؍7؍1397 جانشین رئیس سازمان بهزیستی به همین منظور و در همین راستا بوده است و خواسته خواهان مبنی بر ابطال نامه فوق فاقد وجاهت قانونی می باشد.

 7- بر اساس اسـناد موجود کانون توسعه و همیاری مهدهای کودک کشور در سال 1386 به درخواست خـانم فاطمه دعایی از سازمان بهزیستی پروانه تاسـیس دریافت نمود که در آن تاریـخ، نامبرده دارای پروانه فعالیت مهدکودک از سازمان بودند. بعد از صدور مجوز کشوری، شـکایات متعددی از کانونهای مشابه استانی به سازمان واصل گردیـد مبنی بر اینکه این کانون از نمایندگان کانونهای اسـتانی تشـکیل نشده است و تعداد اعضای هیأت مدیره آن متناسب با تعداد دارندگان مجوز مهدکودک در سـطح کشور نیست و تصـمیمات کانون مذکور عمدتًا توسط شخص خانم دعایی اتخاذ می شود. 

 8- در سال 1392، پرونده تخلف خانم دعایی مبنی بر ارائه مدرک تحصیلی جعلی به سازمان بهزیستی در کمیسـیون عالی تخلفات مطرح گردیـد که پیرو آن، نامبرده مهـدکودک خود را بنا به درخواست شخصـی تعطیل نمود. سرکار خانم دعایی علیرغم نداشتن پروانه فعالیت مهدکودک در سال 1392 پروانه تاسیس کانون مذکور را تمدید نمود که این مجوز تا سال 1395 دارای اعتبار بود. علیرغم تذکرات عدیده به نامبرده مبنی بر پایان اعتبار مجوز کانون، مدارک لازم اعم از اصل صورتجلسات انتخابات و مدارک شخصـی اعضای کانون، به دبیرخانه کمیسیون عالی ماده 26 واصل نگردید و تا این تاریخ، پروانه تاسیس کانون مذکور فاقد اعتبار می باشد.  

 9- به دلیل اهمیت جایگـاه حقوقی کانون مـذکور در پیشبرد اهـداف سازمان بهزیستی و سیاسـت سازمان بهزیستی مبنی بر شـبکه سازی مراکز غیردولتی اعم از مهدهای کودک، سازمان بهزیستی شیوه نامه ای به منظور انجام انتخابات از سـطح استان تا کشور تدوین نمود. چرا که یکی از موارد اعتراض به کانون قبلی این بود که اعضای آن منتخب صاحبان امتیاز مهدهای کودک سـطح کشور نبودند. بدین منظور و با هدف حفظ منافع تمامی کانونهای استانی جهت جلوگیری از تضییع حقوق آنان و تشریک مساعی تمامی سطوح اجرایی، شیوه نامه مذکور جهت برگزاری انتخابات به کلیه اسـتانها ابلاغ گردید و همان اساسنامه جدید الگوی سازمان بهزیستی می باشـد که بـا اساسـنامه قبلی کانون منافاتی نداشـته و فقط شـیوه نامه برگزاری انتخابات به آن پیوست می باشد. لازم بـه ذکر است که مـاهیت حقوقی کـانون به قوت خود باقی است و با حضور اعضایی که دارای شرایط قید شده در شیوه نامه ابلاغی می باشـند، ادامه فعالیت خواهد داد و سرکار خانم دعایی بدلیل نداشتن پروانه فعالیت مهد کودک، هم اکنون مجاز به شرکت در انتخابات استان تهران نمی باشد. چرا که یکی از شرایط شرکت در انتخابات، داشتن پروانه فعالیت معتبر از سازمان می باشد. 

 با عنایت به موارد مطروحه و با استناد به ماده 26 قانون بخشی از مقررات مالی دولت و مواد 12 و 80 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مواد 109، 124، 125، 128 لایحه اصلاحی قانون تجارت و ماده 584 قانون تجارت و ماده 1 آیین نامه اصلاحی ثبت موسسات غیر تجاری مصوب سال 1337 و جزء ب بند 8 تبصره 3 ماده 57 قانون احکام دایمی کشور و همچنین اساسنامه کانون مذکور خواسته سرکار خانم فاطمه دعایی فاقد وجاهت قانونی می باشد و سرکار خانم دعایی دارای حق قانونی شکایت علیه سازمان بهزیستی نمی باشد چرا که پروانه تاسیس کانون توسعه مهدهای کودک از سال 1395 فاقد اعتبار می باشد. همچنین نامبرده فاقد پروانه فعالیت مهدکودک از سازمان بهزیستی می باشد. ضمناً به اطلاع می رساند با استناد به اساسنامه کانون توسعه مهدهای کودک کشور انتخابات کانون مذکور به منظور ادامه فعالیت قانونی آن، در سطح کلیه استانهای کشور برگزار شده است و نمایندگان آنها جهت برگزاری انتخابات کشوری بزودی در ستاد سازمان بهزیستی گرد هم خواهند آمد. لذا تقاضای صدور رأی مبنی بر رد دادخواست و رد خواسته غیر قانونی خواهان مورد استدعا می باشد. "

 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 9؍7؍1398 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رأی مبادرت کرده است.

رأی هیأت عمومی

با عنایت به اینکه بر اساس مندرجات اساسنامه کانون توسعه و همیاری مهدهای کودک کشور که به تایید سازمان بهزیستی رسیده است، چگونگی برگزاری انتخابات و تعیین زمان انتخابات از اختیارات مجمع عمومی است و از طرفی بندهای ذیل ماده 26 قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت ناظر به صلاحیت سازمان بهزیستی برای پروانه این گونه تشکلها می باشد و در مدافعات طرف شکایت دلیل و مدرکی که دال بر صلاحیت و اختیار سازمان بهزیستی در مداخله برای چگونگی انتخابات و زمان آن و انتخاب اعضای هیأت مدیره باشد، ملاحظه نمی شود و با عنایت به اینکه دخالت دولت در خصوص معرفی اشخاص نیاز به اذن قانونگذار دارد لذا بخشنامه مورد شکایت خارج از حدود اختیارات وضع شده و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می شود./

 

 محمدکاظم بهرامی

رئیس هیأت عمومی دیوان عدالت اداری