اَلسَّلامُ عَلَى الْحُسَيْنِ وَ عَلى عَلِىِّ بْنِ الْحُسَيْنِ وَ عَلى اَوْلادِ الْحُسَيْنِ وَ عَلى اَصْحابِ الْحُسَيْنِ *** مقام معظم رهبری : اوّلین آمر به‌ معروف هم خود ذات مقدّس پروردگار است که میفرماید: اِنَّ اللهَ یَأمُرُ بِالعَدلِ وَ الاِحسانِ وَ ایتآئِ ذِی‌القُربی وَ یَنهی عَنِ الفَحشآءِ وَ المُنکَرِ وَ البَغی.

آرای هیأت عمومی

نسخه چاپی
کلاسه پرونده:

97؍2885

شاکی:

آقای مزدک نصوری

موضوع:

ابطال تبصره 1 ماده 12 آیین نامه آموزشی دوره کارشناسی ارشد ناپیوسته دانشجویان ورودی سال 1397 و مابعد مصوب شورای آموزشی دانشگاه شهید بهشتی مورخ 30؍5؍1397

تاریخ رأی:

سه شنبه 28 خرداد 1398

شماره دادنامه:

580

بسم الله الرحمن الرحیم

شماره دادنامه: 580

تاریخ دادنامه: 28؍3؍1398

شماره پرونده: 97؍2885

مرجع رسیدگی: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی: آقای مزدک نصوری

موضوع شکایت و خواسته: ابطال تبصره 1 ماده 12 آیین نامه آموزشی دوره کارشناسی ارشد ناپیوسته دانشجویان ورودی سال 1397 و مابعد مصوب شورای آموزشی دانشگاه شهید بهشتی مورخ 30؍5؍1397

 گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال تبصره 1 ماده 12 آیین نامه آموزشی دوره کارشناسی ارشد ناپیوسته دانشجویان ورودی سال 1397 و مابعد مصوب شورای آموزشی دانشگاه شهید بهشتی مورخ 30؍5؍1397 را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:

 " ریاست محترم دیوان عدالت اداری

 با سلام و احترام به استحضار می رساند شورای آموزشی دانشگاه شهید بهشتی در راستای آیین نامه یکپارچه دوره تحصیلی کارشناسی ارشد ویژه دانشگاه های سطح یک و سطح دو دولتی مصوب شورای عالی برنامه ریزی آموزشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری مبادرت به تصویب آیین نامه آموزشی دوره کارشناس ارشد ناپیوسته دانشجویان ورودی سال 1397 و مابعد در تاریخ 30؍5؍1397 نموده اند. بنا به مفاد تبصره 1 ماده 12 این آیین نامه در خصوص دروس جبرانی مقرر گردیده تا هزینه ای طبق تصمیم و تعرفه هیأت امناء دانشگاه از دانشجویان دریافت شود. این در صورتی است که به موجب مفاد ماده 7 همین آیین نامه و با توجه به بند 3 اصل سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایـران، از جمله وظایف اصـلی دولت جمهوری اسلامـی آمـوزش رایگان در تمام سطوح و تسهیل و تعمیم آموزش عالی است و با این شرایط مفاد تبصره 1 ماده 12 آیین نامه در تعارض با قوانین مارالذکر قرار دارد و نباید از دانشجویان دولتی دوره روزانه برای هیچ واحد درسی و حتی دروس جبرانی، هزینه ای اخذ گردد. در نهایت صدور حکم بر ورود شکایت به شرح خواسته مورد استدعاست. " 

 متن مقرره مورد اعتراض به شرح زیر است:

 " آیین نامه آموزشی

 دوره کارشناسی ارشد ناپیوسته دانشجویان ورودی سال 1397 و مابعد مصوب شورای آموزشی دانشگاه شهید بهشتی مورخ 30؍5؍1397

 ماده 12- تعداد واحدهای دروس جبرانی* به تشخیص گروه آموزشی حداکثر 12 واحد است.

 تبصره1: کسب نمره قبولی 12 در دروس جبرانی، الزامی است ولی نمره مذکور در میانگین نیمسال و کل دانشجو محاسبه نمی شود و هزینه این دروس طبق تصمیم و تعرفه مصوب هیأت امناء دانشگاه از دانشجو دریافت می شود." 

 در پاسخ به شکایت مذکور، مشاور رئیس و مدیر امور حقوقی دانشگاه شهید بهشتی به موجب لایحه شماره 232؍340؍ص-18؍12؍1397 توضیح داده است که:

 " رئیس محترم هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

 با سلام

 احتراماً بازگشت به ابلاغیه واصله از آن مرجع در خصوص دادخواست آقای مزدک نصوری علیه دانشگاه با موضوع درخواست صدور حکم ابطال تبصره 1 ماده 12 آیین نامه آموزشی دوره کارشناسی ارشد ناپیوسته دانشجویان ورودی سال 1397 و مابعد، مصوب شورای آموزشی دانشگاه شهید بهشتی (موضوع پرونده شماره 9709980905801819 به کلاسه 9702885) موارد زیر به استحضار می رسد:

 1- همان گونه که مستحضرید دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالی پژوهشی و فناوری از حیث مسائل آموزشی، تابع مقررات مصوب و ابلاغی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری می باشند. بر این اساس، آیین نامه حاکم بر تعیین وضعیت دروس جبرانی، « آیین نامه آموزشی دوره کارشناسی ارشد ناپیوسته» مصوب 4؍7؍1394 شورای عالی برنامه ریزی آموزشی وزارت علوم برای دانشجویان ورودی 1394 و بعد از آن است. در آیین نامه مذکور در خصوص دروس جبرانی به موارد ذیل اشاره شده است:

 1-1- بند 17 ماده2: تعریف درس جبرانی، درسی است که به تشخیص گروه آموزشی گذراندن آن برای رفع کمبود دانش یا مهارت دانشجوی ضروری است.

 1-2- تبصره1 ماده 9: کسب نمره قبولی 12 در دروس جبرانی، الزامی است ولی نمره مذکور در میانگین نیمسال و کل دانشجـو محاسبه نمی شود و هـزینه این دروس طبق تعرفـه مصوب هیأت امناء مؤسسه از دانشجو دریافت می شود.

 همان گونه که ملاحظه می شود، آیین نامه صدرالاشعار تشخیص گذراندن دروس جبرانی را بر عهده گروه تخصصی مربوطه و در راستای تقویت دانش یا مهارت دانشجویان قرار داده است و تعیین هزینه این گونه دروس را نیز به هیأت امنای دانشگاه ها واگذار نموده است، بنابراین شورای آموزشی دانشگاه در این خصوص صرفاً به تکلیفی که از سوی آیین نامه وزارتی پیش بینی شده عمل نموده و تعیین شهریه را با تصویب هیأت امنا قابل دریافت دانسته است.

 لازم به یادآوری است که « آیین نامه دوره های تحصیلی کاردانی؍ کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری تخصصی (ویژه دانشگاه های سطح 1 و 2 دولتی)» مصوب جلسه شماره 889-30؍10؍1396 شورای عالی برنامه ریزی آموزشی که مورد استناد شاکی قرار گرفته است، در خصوص دروس جبرانی ساکت است و با عنایت به اینکه مطابق فراز آخر آیین نامه اخیر « تمام آیین نامه ها و بخشنامه های مغایر با آن لغو و بلااثر اعلام می شود»، در بخش مربوط به دروس جبرانی، آیین نامه سال 1394 به دلایل عدم مغایرت با آیین نامه سال 1397 همچنان معتبر و لازم الاجراست.

 2- شاکی در متن دادخواست به اصل سوم قانون اساسی استناد کرده است و آیین نامه مصوب شورای آموزشی دانشگاه را مغایر بند (3) اصل سوم دانسته و تقاضای ابطال آن را کرده اند. با این حال، بند (3) اصل سوم در خصوص آموزش عالی، تنها ناظر به تسهیل و تعمیم آموزش عالی است، برخلاف « آموزش و پرورش و تربیت بدنی» که بند (3) اصل سوم بر رایگان بودن آن تأکید نموده است. به این جهت نیز شاکی نتوانسته است «مخالفت» مصوبه دانشگاه را با قوانین مربوطه اثبات نماید.

 3- ماده 1 قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور، دانشگاه ها را از حیث مسائل مالی معاملاتی تابع آیین نامه خاص مصوب هیأت امنای خود دانسته است که در این راستا پیوست شماره یک آیین نامه مالی معاملاتی مصوب هیأت امناء تحت عنوان «دستورالعمل انواع و نحوه وصول و مصرف درآمدهای اختصاصی» در بیان مصادیق درآمدهای اختصاصی دانشگاه ها، اجازه وصول درآمدهای اختصاصی ناشی از فعالیتهای آموزشی یا مواردی که به پیشنهاد مؤسسه به تصویب هیأت امنا می رسد- مشروط بر آن که در راستای سیاستها و اهداف مؤسسه باشد- را داده است. با عنایت به اینکه دانشگاه شهید بهشتی در زمره دانشگاه های برتر کشور بوده و سیاست دانشگاه پذیرش دانشجویانی است که به لحاظ دانش و مهارت در تراز دانشگاه های برتر و سطح یک باشند، در مواردی گذراندن دروس جبرانی برای برخی دانشجویان ضروری می باشد. از این حیث دریافت شهریه بابت دروس جبرانی با رعایت تشریفات فوق در زمره صلاحیتهای دانشگاه می باشد، همچنین لازم به یادآوری است ضرورت گذراندن دروس جبرانی در دفترچه راهنمای ثبت نام و شرکت در آزمون ورودی دوره های کارشناسی ارشد ناپیوسته سازمان سنجش آموزش کشور تحت عنوان دروس پیش نیاز قید شده است و از قبل در خصوص آن به دانشجویان اطلاع رسانی لازم صورت گرفته است.

 نظر به جمیع جهات و نکات فوق و با عنایت به اینکه مصوبات این دانشگاه در چارچوب آیین نامه های حاکم و ضوابط و مقررات مصوب و ابلاغی از سوی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و در چارچوب اختیارات و صلاحیتهای قانونی آن صورت گرفته است و شاکی نیز نتوانسته است مخالفت و مغایرت صریح مصوبات شورای دانشگاه را با قوانین مربوطه اثبات نماید، صدور رأی مقتضی مبنی بر رد درخواست ایشان از آن مرجع مورد استدعاست." 

  هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 28؍3؍1398 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رأی مبادرت کرده است.

رأی هیأت عمومی

با عنایت به اینکه مطابق بندهای (ح)، (ط) و (ی) ماده 20 قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران مصوب سال 1389 مقرر شده تحصیل دانشجویان روزانه در دانشگاه های دولتی رایگان می باشد و این حکم مطلق بیان شده و دلیلی بر انصراف آن از دروس جبرانی ملاحظه نمی شود، از طرفی طبق ماده 4 قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب سال 1384 و نیز ماده 60 قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت موسوم به الحاق 2 دریافت هرگونه وجهی توسط دستگاه های اجرایی نیاز به حکم یا اذن قانونگذار دارد، بنابراین تبصره 1 ماده 12 آیین نامه آموزشی دوره کارشناسی ارشد ناپیوسته دانشجویان ورودی سال 1397 مصوب مورخ 30؍5؍1397 شورای آموزشی دانشگاه شهید بهشتی که متضمن جواز اخذ شهریـه از دروس جبرانـی است، مغایر قانون و خـارج از حدود اختیارات مرجع مصوب آیین نامه است و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می شود./ 

 

 محمدکاظم بهرامی

رئیس هیأت عمومی دیوان عدالت اداری


دربـاره مـا

در اصل يكصد و هفتاد و سوم قانون اساسي آمده است: «به ‌منظور رسيدگي به شكايات، تظلمات و اعتراضات مردم نسبت به مأمورين يا واحدها يا آئين‌نامه‌هاي دولتي و احقاق حقوق آنها، ديواني به نام ديوان عدالت اداري زير نظر رئيس قوه قضائيه تأسيس مي­گردد.