علی ابن موسی الرضا عليه السلام :علت تشريع نماز جماعت آن است كه اخلاص، يكتاپرستى ، تسليم حق بودن و بندگى براى خداوند، آشكار و بى پرده نمايان باشد.

آرای هیأت عمومی

نسخه چاپی
کلاسه پرونده:

97؍1554، 97؍416

شاکی:

سازمان بازرسی کل کشور و آقای علیرضا شکفته

موضوع:

ابطال بند 1 بخش «ب» ماده واحده مصوبه 128 جلسه رسمی مورخ 22؍6؍1394 شورای اسلامی شهر تهران ابلاغی به شماره 20792؍2101؍160-6؍8؍1394 شورای اسلامی شهر تهران در خصوص پسماند واحدهای غیر مسکونی

تاریخ رأی:

سه شنبه 7 خرداد 1398

شماره دادنامه:

312-311 

بسم الله الرحمن الرحیم

شماره دادنامه: 312-311 

تاریخ دادنامه: 7؍3؍1398

شماره پرونده: 97؍1554، 97؍416

مرجع رسیدگی: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی: سازمان بازرسی کل کشور و آقای علیرضا شکفته

موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند 1 بخش «ب» ماده واحده مصوبه 128 جلسه رسمی مورخ 22؍6؍1394 شورای اسلامی شهر تهران ابلاغی به شماره 20792؍2101؍160-6؍8؍1394 شورای اسلامی شهر تهران در خصوص پسماند واحدهای غیر مسکونی

 گردش کار: الف) سرپرست معاونت حقوقی و نظارت همگانی سازمان بازرسی کل کشور به موجب شکایت نامه شماره 50360-9؍3؍1397 اعلام کرده است که:

 " حجت الاسلام و المسلمین جناب آقای بهرامی

   رئیس محترم دیوان عدالت اداری

 سلام علیکم

 احتراماً مصوبه شورای اسلامی شهر تهران پیرامون نحوه تعیین مدیریت پسماندهای عادی از جهت انطباق با قانون در « کمیسیون تطبیق مصوبات دستگاههای اداری» این سازمان مورد رسیدگی قرار گرفت که نتیجه به شرح ذیل اعلام می گردد:

 1- شورای اسلامی شهر تهران به موجب بند (ب) مصوبه ابلاغی شماره 20792؍2101؍160-6؍8؍1394 در روش محاسبه بهای خدمات مدیریت پسماند عادی غیرمسکونی، قیمت منطقه ای واحد مربوط (آخرین ارزش معاملاتی املاک موضوع ماده 64 قانون مالیاتهای مستقیم) را به عنوان ردیفی برای محاسبه بهای خدمات مدیریت پسماند واحدهای غیر مسکونی تعیین نموده است.

 2- به موجب ماده 8 قانون مدیریت پسماند (مصوب 20؍2؍1383) مقرر شده است: « مدیریت اجرایی می تواند هزینه های مدیریت پسماند را از تولیدکننده پسماند با تعرفه ای که طبق دستورالعمل وزارت کشور توسط شوراهای اسلامی بر حسب نوع پسماند تعیین می شود، دریافت نموده و فقط صرف هزینه های پسماند نماید».

 3- وزارت کشور در تاریخ 17؍7؍1385 دستورالعمل نحوه تعیین بهای خدمات مدیریت پسماندهای عادی شهری را ابلاغ نموده است که طبق جز (1) بند (ب) ماده 6 دستورالعمل یاد شده، بهای خدمات تولیدکنندگان پسماند تجاری و اداری، معادل 50 درصد عوارض کسب ( با توجه به نوع کسب) تعیین شده و در مورد مشاغل بر زباله، به شورای اسلامی تنها اجازه داده است، علاوه بر بهای خدمات جزء (1) بند مذکور، بر اساس تعرفه و روش اجرایی متناسب با نوع پسماند (خشک- تر و حجم یا وزن) هزینه مربوط را تعیین نماید.

 4- با توجه به مصوبه شماره 5778؍ت54202هـ-26؍1؍1396 هیأت وزیران (که در آن مبنای ارزش معاملاتی املاک از دفترچه ارزش معاملاتی سال 1392 به دفترچه سال 1395 تغییر داده شده) بهای خدمات مدیریت پسماند به افزایش حدود 4 الی 5 برابری بهای خدمات مدیریت پسماند منجر شده است.

 بنا به مراتب با توجه به اینکه شورای اسلامی مکلف بوده، تعرفه خدمات مدیریت پسماند را طبق دستورالعمل وزارت کشور تعیین نماید و در آن دستورالعمل تصریحی بر این که قیمت منطقه ای ( قیمت معامله ای) واحدها مربوط به عنوان ردیفی جهت تعیین بهای مدیریت خدمات پسماند عادی تعیین شود، ملاحظه نمی شود از این رو بند (ب) مصوبه ابلاغی شماره 20792؍2101؍160-6؍8؍1394 شورای اسلامی شهر تهران برخلاف حکم مقرر در ماده 8 قانون مدیریت پسماند و خارج از حدود اختیارات شورای شهر یاد شده بوده و ابطال آن در هیأت عمومی دیوان ( به صورت فوق العاده و خارج از نوبت) درخواست می گردد. در خاتمه موجب امتنان است از نتیجه تصمیم متخذه این سازمان را مطلع نمایند." 

 متن مصوبه مورد اعتراض به قرار زیر است:

 " ب) به منظور عادلانه نمودن روش محاسبه بهای خدمات مدیریت پسماند عادی غیرمسکونی موضوع بندهای «ب» و «ج» مصوبه (چگونگی محاسبه و اخذ بهای خدمات مدیریت پسماند) ابلاغی به شماره 3187؍1260-160- 2؍3؍1388 ادغام و به شرح زیر اصلاح می گردد:

  نحوه محاسبه بهای خدمات مدیریت پسماند واحدهای غیر مسکونی:

C=W1×(C1+Cd)×  ×E1×E2 

 بهای سالانه خدمات مدیریت پسماند واحد غیر مسکونی در شهر تهران=C

 متوسط تولید پسماند در هر گروه شغلی (مطابق جدول پیوست این مصوبه ممهور به مهر شورای اسلامی شهر تهران)=W1

 (سرانه تولید پسماند در شهر تهران) 69؍0 کیلوگرم = R

 (هزینه جمع آوری حمل یک کیلوگرم پسماند عادی) 427 ریال= C1

 (هزینه دفع یک کیلوگرم پسماند عادی در شهر تهران) 255 ریال = Cd

 قیمت منطقه ای واحد مربوط (آخرین ارزش معاملاتی املاک موضوع ماده 64 قانون مالیاتهای مستقیم)=P

 مساحت واحد غیرمسکونی (مترمربع)=S

 (ضریب تشویق جهت گسترش تفکیک از مبدأ) یک (1)=E2

 ضریب تعدیل بهای خدمات مدیریت پسماند (مطابق جدول پیوست این مصوبه ممهور به مهر شورای اسلامی شهر تهران)=E3

 تبصره یکم (1):

 با توجه به اصلاح شیوه محاسبه پسماند واحدهای غیر مسکونی، در موارد خاص که بهای خدمات مدیریت پسماند واحد غیر مسکونی تغییر زیادی داشته باشد، بهای پسماند سال جاری آن نباید از پنج برابر سال گذشته بیشتر و یا از یک پنجم سال گذشته کمتر باشد."

 در پاسخ به شکایت مذکور، رئیس شورای اسلامی شهر تهران به موجب لایحه شماره 23446؍160-13؍8؍1397 توضیح داده است که:

 " حجت الاسلام و المسلمین جناب آقای بهرامی

   ریاست محترم هیأت عمومی دیوان عدالت اداری 

   موضوع: پرونده کلاسه 9701554 با شماره 9709980905800882

 با سلام و احترام

 عطف به پرونده کلاسه 9701554 با شماره 9709980905800882 موضوع مکاتبه مورخ 15؍7؍1397 مدیر دفتر هیأت عمومی دیوان عدالت اداری ثبت شده با شماره 21505؍160-24؍7؍1397 در دبیرخانه شورای اسلامی شهر تهران در خصوص ارسال نسخه دوم دادخواست سازمان بازرسی کل کشور به خواسته «ابطال بند (ب) مصوبه ابلاغی شماره 20792؍2101؍160-6؍8؍1394 شورای اسلامی شهر تهران»، مراتب ذیل را در رد خواسته یاد شده به استحضار می رساند:

 1- مصوبه مورد اعتراض، اصلاحیه مصوبه «اصلاحیه چگونگی محاسبه و اخذ بهای خدمات مدیریت پسماند- ابلاغی به شماره 5013؍1885؍160-3؍3؍1393 می باشد.

 2- هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در خصوص متن اولیه مصوبه موضوع شکایت، رسیدگی و در دادنامه شماره 580-22؍12؍1390 خـود اعـلام نموده است: « مصوبـه یکصد و نـود و دومین جلسه رسمی- علنـی- فوق العاده شورای اسلامی شهر تهران ( دوره سوم) به تاریخ 22؍2؍1388 با موضوع «چگونگی محاسبه و اخذ بهای مدیریت پسماند» در راستای قانون یاد شده و دستورالعمل مذکور وزارت کشور به تصویب شورای اسلامی شهر تهران رسیده است، با قانون مغایرت ندارد و خارج از حدود اختیارات شورای اسلامی شهر تهران نمی باشد و قابل ابطال تشخیص داده نمی شود.» 

 3- همان گونه که مستحضرید مصوبه موضوع شکایت از مصادیق بهای خدمات است. بر اساس تبصره 4 ذیل ماده 55 قانون شهرداری، حمل زباله از محل تا مکان تخلیه زباله که باید خارج از محدوده شهر باشد تکلیف قانونی شهرداری نیست و در نتیجه بابت حمل آن می تواند هزینه ارائه خدمات دریافت نماید.

 4- پس از تصویب قانون مدیریت پسماند توسط مجلس شورای اسلامی در تاریخ 20؍2؍1383 و تصویب آیین نامه اجرایی آن توسط هیأت وزیران در تاریخ 1؍5؍1484 و ابلاغ دستورالعمل نحوه تعیین بهای خدمات توسط وزیر کشور به شماره 3؍95225؍3-17؍7؍1385، متن اولیه مصوبه موضوع شکایت بر مبنای قوانین و مقررات فوق خصوصاً مواد (7) و (8) قانون مدیریت پسماند، توسط شورای اسلامی شهر تهران تصویب و طی نامه شماره 3187؍1260؍160-2؍3؍1388 به شهرداری تهران ابلاغ گردید.

 5- مصوبه موضوع شکایت نیز، در یکصد و هشتاد و دومین جلسه رسمی – علنی- فوق العاده شورای اسلامی شهر تهران ( دوره چهارم) به تاریخ 22؍6؍1394 به استناد بند بیست و ششم (26) ماده هفتاد و یکم (71) قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب 1؍3؍1375 مجلس شورای اسلامی و با عنایت به مفاد ماده هشتم (8) قانون مدیریت پسماند و آیین نامه اجرایی آن مصوب 5؍5؍1384 و همچنین تصویب نامه شماره 28910؍ت51024هـ-9؍3؍1394 هیأت وزیران و دستورالعمل «نحوه تعیین بهای خـدمات مـدیریت پسمانـدهای عـادی» ابلاغـی بـه شمـاره 95225؍3؍س-17؍7؍1385 وزارت کشور و پیـرو مصوبات شـورای اسلامی شهر تهران ابلاغی به شماره 3187؍1260؍160-2؍3؍1388 و 5792؍1664؍160-28؍3؍1391 و 23615؍1721؍160-16؍11؍1391 و 5013؍1885؍160-3؍3؍1393 به تصویب رسیده است.

 6- همان گونه که ملاحظه می فرمایید مصوبه مورد اعتراض بر مبنای قوانین و مقررات جاری به تصویب رسیده و هیأت عمومی دیوان عدالت اداری نیز در دادنامه شماره 580-22؍12؍1390 خود شکایت نسبت به غیرقانونی بودن متن اولیه مصوبه را رد نموده و آن را غیر قابل ابطال تشخیص داده است. با توجه به مراتب معروضه فوق، رد شکایت موضوع دادخواست تقدیمی مورد استدعاست." 

 ب) آقای علیرضا شکفته به موجب دادخواستی ابطال مصوبه شماره 182-22؍6؍1394 تحت عنوان اصلاح شیوه محاسبه پسماند واحدهای غیر مسکونی را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:

 " ریاست محترم دیوان عدالت اداری

 با سلام

 احتراماً به استحضار می رساند شهرداری تهران با استناد به مصوبه شماره 182-22؍6؍1394 شورای اسلامی شهر تهران تحت عنوان اصلاح شیوه محاسبه پسماند واحدهای غیرمسکونی به صورت ناروا اقدام به افزایش بی رویه بهای خدمات مدیریت پسماند واحدهای غیرمسکونی را نموده که بنا بر موارد معروضه ذیل خواستار ابطال مصوبه صدرالاشاره و استرداد مبالغ دریافت شده من غیر حق می باشد:

 الف- تا سال 1393 بهای مدیریت خدمات پسماند واحدهای غیر مسکونی بر اساس مصوبات قبلی شورای اسلامی شهر تهران 50% عوارض کسب و پیشه واحدهای غیرمسکونی، برای واحدهایی که میزان تولید زباله آنها حسب جداول تعیین شده توسط آن شورا بیش از حد معمول برآورد می گردید بین 70% تا 100% مبلغ عوارض کسب و پیشه تعیین گردیده بود.

 ب- به استناد ماده واحده مصوبه شماره 182-22؍6؍1394 به منظور اصلاح شیوه پسماند واحدهای غیرمسکونی به شهرداری تهران اجازه داده شده است در سا ل1394 به جهت تعدیل بهای خدمات مدیریت پسماند واحدهای غیرمسکونی با استفاده از شیوه محاسبه ای گنگ و مبهم که اجزاء آن به درستی تعریف نگردیده و مصوبه آن به پیوست تقدیم حضور می باشد محاسبه و نظر به اینکه استفاده از این روش نامفهوم باعث تغییرات زیادی در بهای مدیریت خدمات پسماند می گشته به موجب تبصره یکم ذیل ماده واحده مورد اشاره مقرر نموده است که بهای پسماند سال جاری «سال تعدیل بهاء» هر واحد غیرمسکونی نباید از 5 برابر سال گذشته بیشتر یا از یک پنجم سال گذشته کمتر باشد که این امر فقط در سال 1394 به جهت تعدیل بهای مدیریت پسماند مناط عمل بوده و تجویز شده است.

 ج- به پیوست قبوض بهای مدیریت پسماند 5 واحد غیرمسکونی متعلقه به تفکیک در سال 1395، 1396 به انضمام جدول مقایسه ای ایفاد می گردد. همان گونه که ملاحظه می گردد عوارض محاسبه شده بدون رعایت نرخ رسمی تورم که در سال 1396 از سوی دولت تک رقمی (بالغ بر 10%) اعلام کرده است این 100 تا 200 درصد یعنی بین 10 تا 20 برابر نرخ تورم رسمی کشور بهای خدمات ارائه شده را افزایش داده است.

 د- بنا به صلاحیت قانونی کمیسیون ماده 77 شهرداریها در خصوص اعتراض به عوارض تعیین گردیده مراتب اعتراض به طور مکتوب ارائه گردید که متاسفانه کمیسیون مزبور از ثبت اعتراض و رسیدگی به آن امتناع نمود که متعاقب آن مراتب اعتراض طی اظهارنامه رسمی شماره 1396220000687706-23؍12؍1396 که حسب گواهی ابلاغ و اظهارنامه در تاریخ 14؍1؍1397 ابلاغ گردیده است نیز بدون پاسخ مانده است.

 هـ- مراتب اعتراض کتبی به دفتر شهردار تهران نیز منعکس گردیده که متاسفانه معاونت فنی و ممیزی شهرداری تهران طی مرقوم شماره 1468963؍319-26؍12؍1396 با استناد به تبصره یکم ذیل ماده واحده مصوبه شماره 182- 22؍6؍1394 افزایش بهای مدیریت پسماند واحدهای غیرمسکونی را به گونه ای که بهای خدمات مذکور بیش از 5 برابر (500 درصد) سال گذشته نباشد مجاز دانسته حال آن که ملاک تجویز تبصره مورد استناد فقط در سال 1394 به منظور اصلاح بهای مدیریت خدمات پسماند بوده است و استفاده در هر سال از آن به منظور تعیین بهای خدمات ارائه شده از نظر قانونی و منطقی مجاز نمی باشد.

 از آنجا که افزایش هزینه های عمومی از جمله بهای خدمات مدیریت پسماند می باید با رعایت قانون اساسی و قوانین مساعد به حال مردم و عرف تعیین گردد علاوه بر اینکه روش محاسبه در نظر گرفته شده برای تعیین بهای مـدیریت خـدمات پسمانـد واحـدهای غیرمسکونی به حکایت مصوبه شورای اسلامی شهر تهران مبهم و نامفهوم می باشد به صورتی غیرعادلانه و مغایر با بندهای 2، 10، 12 اصل 3 و اصل 4 قانون اساسی و اوضاع و احوال اقتصادی مردم و نرخ تورم اعلامی توسط دولت برای سال 1396 که در حدود ده درصد اعلام گردیده تعیین شده است. نظر به اینکه بهای مدیریت خدمات پسماند بیش از نرخ تورم اعلامی از ناحیه بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران محاسبه گردیده به موجب بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری تقاضای ابطال مصوبه مورد اشاره شورای اسلامی شهر تهران و استرداد مابه التفاوت غیرقانونی عوارض دریافت شده مورد استدعاست." 

 در پاسخ به شکایت مذکور، رئیس شورای اسلامی شهر تهران به موجب لایحه شماره 10239؍160-17؍4؍1397 توضیح داده است که:

 " حجت الاسلام و المسلمین جناب آقای بهرامی

   ریاست محترم هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

 موضوع: پرونده کلاسه 9700416 با شماره 9709980905800310 و شماره بایگانی 27949

 سلام علیکم

 احتراماً عطف به پرونده 9700416 موضوع مکاتبه مورخ 5؍3؍139 مدیر دفتر هیأت عمومی دیوان عدالت اداری 

ثبت شده به شماره 6950؍160-19؍3؍1397 در دبیرخانه شورای اسلامی شهر تهران در خصوص ارسال نسخه دوم دادخواست آقای علیرضا شکفته به خواسته « ابطال مصوبه شماره 182-22؍6؍1394 تحت عنوان اصلاح شیوه محاسبه پسماند واحدهای غیر مسکونی» مراتب ذیل را در رد خواسته مشارالیه به استحضار می رساند:

 1- همان گونه که مستحضرید، مطابق ماده 7 قانون مدیریت پسماندها مصوب 20؍2؍1383 مدیریت اجرایی کلیه پسماندها غیر از صنعتی و ویژه در شهرها به عهده شهرداریها می باشد.

 2- پس از تصویب قانون فوق الذکر و تصویب آیین نامه اجرایی مربوطه توسط هیأت وزیران در تاریخ 1؍5؍1384 و ابلاغ دستورالعمل نحوه تعیین بهای خدمات توسط وزارت کشور با شماره 3؍95225؍3-17؍/1385 مصوبه «چگونگی محاسبه و اخذ بهای خدمات مدیریت پسماند» توسط شورای اسلامی شهر تهران تصویب و طی نامه شماره 6235؍898؍160-19؍4؍1386 به شهرداری تهران ابلاغ گردید.

 3- شکایت مطروحه نسبت به مصوبه اخیرالذکر در هیأت عمومی دیوان عدالت اداری مطرح و بر مبنای دادنامه شماره 580-22؍12؍1390 موضوع کلاسه پرونده 88؍978 غیر قابل ابطال و در محدوده اختیارات شورای اسلامی شهر تهران تشخیص داده شد.

 4- بر مبنای قوانین و مقررات صدرالذکر و با استناد به تصویب نامه شماره 28910؍ت51024هـ-9؍3؍1394 هیأت وزیران، مصوبه موضوع پرونده حاضر پس از اصلاح در تاریخ 22؍6؍1394 با شماره 20792؍2101؍160-6؍8؍1394 به شهرداری تهران ابلاغ شد.

 5- حسب مندرجات متن دادخواست مربوطه شاکی با توجه به مندرجات فرم اعلام عوارض شکایت خود را مطرح نموده است.

 6- بـا عنایت به مـاده هشتم آیین نامه نحـوه وضع و وصول عوارض مصوب 7؍7؍1378 مصوب هیأت وزیران، در صورتی کـه مودیان در مـورد میزان و نحوه محاسبه و وصول و سایر موضوعات عوارضی که توسط شوراها وضع می گردد اعتراض و یا شکایتی ندارد، مرجع آن کمیسیون ماده 77 قانون شهرداری می باشد.

 7- به استناد تبصره ذیل ماده هشتم آیین نامه اخیرالذکر، دیوان عدالت اداری، مرجع رسیدگی به آراء کمیسیون ماده 77 قانون شهرداریها است.

 8- شاکی بدون طی مراحل قانونی مذکور به هیأت عمومی دیوان عدالت اداری مراجعه و شکایت نموده است.

 9- با عنایت به مراتب فوق، در صورتی که شاکی به میزان و نحوه محاسبه عوارض شکایت دارند طی نمودن مسیر مقرر در قانون برای طرح شکایت خود نزد آن مرجع ضروری به نظر می رسد.

 10- با توجه به مراتب معروضه فوق رد شکایت موضوع دادخواست تقدیمی مورد استدعاست. " 

 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 7؍3؍1398 با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رأی مبادرت کرده است.

رأی هیأت عمومی

طبق ماده 8 قانون مدیریت پسماندها مصوب سال 1383، مدیریت اجرایی می تواند هزینه های مدیریت پسماند را از تولید کننده پسماند با تعرفه ای که طبق دستورالعمل وزارت کشور توسط شوراهای اسلامی بر حسب نوع پسماند تعیین می شود دریافت کند و فقط صرف هزینه های پسماند نماید و در بند یک بخش ب دستورالعمل نحوه تعیین بهای خدمات مدیریت پسماندهای عادی شهر مصوب سال 1386، بهای خدمات مدیریت پسماند صنوف 50% عوارض کسب با توجه به نوع کسب تعیین شده است. بنابراین روش محاسبه بهای خدمات مدیریت پسماند عادی غیرمسکونی با فرمول C=W1×(C1+Cd)×  ×E1×E2 در مصوبه ابلاغی شماره 20792؍2101؍160-6؍8؍1394 شـورای اسـلامی شهر تهـران مغایـر قانون و خارج از حدود اختیارات قانونی است و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می شود./ 

 

 مرتضی علی اشراقی

 رئیس هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

معاون قضایی دیوان عدالت اداری

 

دربـاره مـا

در اصل يكصد و هفتاد و سوم قانون اساسي آمده است: «به ‌منظور رسيدگي به شكايات، تظلمات و اعتراضات مردم نسبت به مأمورين يا واحدها يا آئين‌نامه‌هاي دولتي و احقاق حقوق آنها، ديواني به نام ديوان عدالت اداري زير نظر رئيس قوه قضائيه تأسيس مي­گردد.