نخستین اطلاعیه معرفی شدگان مرحله اول ششمین امتحان مشترک فراگیر دستگاه های اجرایی *** شهر رمضان الذی انزل فیه القرآن «ماه مبارک رمضان، ماه دوری از گناهان، ماه بندگی مبارکتان باد.»

آرای هیأت عمومی

نسخه چاپی
کلاسه پرونده:

97؍875

شاکی:

سازمان بازرسی کل کشور

موضوع:

ابطال تبصره 1 ماده 6 آیین نامه مهمانی و انتقالی دانشجویان مصوب سال 1389 وزارت علوم، تحقیقات و فناوری 

تاریخ رأی:

سه شنبه 10 ارديبهشت 1398

شماره دادنامه:

153

بسم الله الرحمن الرحیم

شماره دادنامه: 153

تاریخ دادنامه: 10؍2؍1398

شماره پرونده: 97؍875

مرجع رسیدگی: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی: سازمان بازرسی کل کشور

موضوع شکایت و خواسته: ابطال تبصره 1 ماده 6 آیین نامه مهمانی و انتقالی دانشجویان مصوب سال 1389 وزارت علوم، تحقیقات و فناوری 

 گردش کار: سرپرست معاونت حقوقی و نظارت همگانی سازمان بازرسی کل کشور به موجب شکایتنامه شماره 6788-20؍1؍1397 اعلام کرده است که:

 " حضرت حجت الاسلام والمسلمین جناب آقای بهرامی

 رئیس محترم دیوان عدالت اداری

 سلام علیکم

 احتراماً به استحضار می رساند: آیین نامه مهمانی و انتقال دانشجویان ( مصوب سال 1389 وزیر علوم، تحقیقات و فناوری) در این سازمان مورد بررسی قرار گرفت. در ماده 6 آیین نامه یاد شده تصریح شده است: « انتخاب واحدهای درس دانشجویان مهمان چه به صورت تک درس و چه به صورت نیم سال تحصیلی کامل باید با تایید دانشگاه مبدا و طبق شرایط دانشگاه مقصد باشد.

 تبصره1- دانشجویان دوره روزانه دانشگاه ها در دوران مهمانی ملزم به پرداخت شهریه مطابق تعرفه دانشجویی نوبت دوم می باشند». مفاد تبصره فوق به دلایل زیر خلاف قانون است:

 اولاً: در بندهای (ح)، (ط) و (ی) قانون برنامه پنجم توسعه اخذ شهریه از دانشجویان نوبت دوم تجویز گردیده و در خصوص اخذ شهریه از دانشجویان مهمان یا انتقالی مطلبی بیان نشده است.

 ثانیاً: هیأت عمومی آن دیوان به موجب دادنامه شماره 168 تا 173 -2؍3؍1396 مصوب وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی را در مورد مشابه لغو نموده است.

 بنا به مراتب خواهشمند است تبصره 1 ماده 6 آیین نامه مهمانی و انتقال دانشجویان به دلیل خروج از اختیارات واضع در هیأت عمومی دیوان ( خارج از نوبت) مطرح و نسبت به ابطال آن از زمان تصویب (موضوع ماده 13 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری) تصمیم لازم اتخاذ فرمایند."

 متن مقرره مورد اعتراض به شرح زیر است:

 " ماده 6- انتخاب واحدهای درسی دانشجوی مهمان، چه به صورت تک درس و چه به صورت نیم سال تحصیلی کامل، باید به تأیید دانشگاه مبدا و طبق شرایط دانشگاه مقصد باشد.

 تبصره1- دانشجویان دوره روزانه دانشگاه ها در دوران مهمانی، ملزم به پرداخت شهریه مطابق تعرفه دانشجویی نوبت دوم می باشند." 

 در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل دفتر امور حقوقی و پاسخگویی به شکایات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری سازمان امور دانشجویان به موجب لایحه شماره 56674-6؍6؍1397 توضیح داده است که:

 " ریاست محترم هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

 با سلام و احترام

 در خصوص پرونده کلاسه 97؍875 مطروحه در آن هیأت راجع به دادخواست سازمان بازرسی کل کشور، مبنی بر درخواست ابطال تبصره 1 ماده 6 آیین نامه مهمانی و انتقالی دانشجویان مصوب سال 1389 موارد مشروحه ذیل را به استحضار می رساند:

 مطابق نامه شماره 52498؍3؍41-27؍5؍1397 اداره کل امور دانشجویان داخل سازمان امور دانشجویان، نظر به اینکه تعداد و حجم متقاضیان انتقالی و مهمانی به دانشگاه ها بسیار زیاد می باشد و در مقابل آن ظرفیت دانشگاه ها با توجه به هزینه ای که این دانشجویان برای دانشگاه مقصد دارند محدود است و از طرفی نیز این هزینه ها در بودجه دانشگاه ها پیش بینی نشده است، دانشگاه مقصد در جهت رفع مسائل و مشکلات این متقاضیان ناچار از دریافت شهریه تحصیلی به میزان شهریه دانشجویان شبانه از نامبردگان می باشد و این دلیل تصویب تبصره موضوع دعوی است، تا هم پذیرش متقاضیان انتقالی و مهمانی با توجه به امکانات مالی و زیرساختی محدود دانشگاه ممکن گردد و هم به نیاز دانشجویانی که به هر علت متقاضی انتقالی و یا مهمانی در دانشگاهی به جز دانشگاه محل تحصیل خود هستند در حدود قوانین و مقررات پاسخ داده شود.

 لازم به ذکر است سازمان بازرسی کل کشور در دادخواست خود به این امر اشاره نموده است که در بندهای (ح)، (ط) و (ی) ماده 20 قانون برنامه پنجم توسعه، اخذ شهریه از دانشجویان نوبت دوم (شبانه) تجویز گردیده و در خصوص اخذ شهریه از دانشجویان مهمان یا انتقالی مطلبی بیان نشده است، در پاسخ باید به عرض رساند که نه تنها در بندهای مورد اشاره در فوق به صراحت بیان نگردیده است که دانشگاه ها تنها از دانشجویان نوبت دوم حق اخذ وجه در قبال ادامه تحصیل را دارند بلکه در بند (ح) به روشنی به این موضوع اشاره شده که « دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالی و تحقیقاتی مجازند از ظرفیت مازاد بر سهمیه آموزش رایگان خود و یا ظرفیت های جدیدی که ایجاد می کنند بر اساس قیمت تمام شده و یا توافق شده با بخش غیردولتی و با تأیید هیأت امناء در مقاطع مختلف دانشجو بپذیرند و همان گونه که از متن این بند به ذهن متبادر می شود، قانونگذار به صراحت حق دریافت هزینه از دانشجویان، مازاد بر سهمیه آموزش رایگان را به دانشگاه ها داده است و پذیرش دانشجویان مهمان و یا انتقالی مصداق بارز این قبیل دانشجویان می باشند، چـون ظرفیت پذیرش روزانـه دانشجو از سوی دانشگاه ها محدود بوده و برای همان تعداد مشخص نیز بودجه مالی برای دانشگاه در نظر گرفته می شود و هر دانشجویی که خارج از روال پذیرش از طریق آزمون سراسری وارد دانشگاه شود، مشمول بند (ح) ماده 20 برنامه پنجم توسعه خواهد بود و دانشگاه مقصد حق دریافت وجه از این قبیل دانشجویان خواهد داشت.

 در خصوص دادنامه مورد اشاره در دادخواست سازمان بازرسی کل در مورد مشابه به طرفیت وزارت بهداشت صادر گردیده است به استحضار می رساند که با توجه به مفاد رأی صادره، مهمترین دلیل صدور رأی بر علیه وزارت مذکور این بوده است که هیأت عمومی دیوان عدالت اداری، حکم مقرر در بند (ح) ماده 20 قانون پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران مصوب سال 1389 را ناظر به دانشگاه ها و مؤسسات وابسته به آموزش عالی یا همان وزارت علوم دانسته و بنابراین وزارت علوم را خارج از شمول آن قلمداد کرده است، که این خود دلیلی بر درست بودن استدلال فوق الذکر مبنی بر اجازه قانونگذار به دانشگاه های وابسته به وزارت علوم می باشد که می توانند خارج از ظرفیت آموزش رایگان و با اخذ شهریه مطابق شرایط پیش بینی شده در قانون مورد اشاره، نسبت به پذیرش دانشجو اقدام نمایند. در پایان توجه آن مقام را به این نکته بسیار مهم جلب می نمایم که از آن جهت که هدف اصلی از مهمانی یا انتقال، حل مشکل دانشجو بوده و دانشگاه مقصد، منفعت خاصی در پذیرش این دسته از دانشجویان ندارد، در صورت ابطال این تبصره و عدم پوشش هزینه های دانشگاه، راه مهمانی یا انتقال دانشجویان سد و مانع ناروایی برای حل مشکل دانشجویان فراهم خواهد شد. لذا با توجه به موارد مشروحه فوق از آن هیأت تقاضا دارم اقدامات مقتضی را در صدور رأی به بی حقی خواهان و رد درخواست نامبرده مبذول فرمایند." 

  هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 10؍2؍1398 با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رأی مبادرت کرده است.

رأی هیأت عمومی

نظر به اینکه مستفاد از بندهای (ح)، (ط) و (ی) قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران، تحصیل در دوره های روزانه دانشگاه های دولتی رایگان است و با عنایت به اینکه مطابق حکم ماده 4 قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب سال 1384 و ماده 60 قانون الحاق موادی به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب سال 1393، دریافت وجه توسط دستگاههای اجرایی نیاز به حکم یا جواز قانونگذار دارد و با تـوجه بـه مفاد رأی شمـاره 173-2؍3؍1396 هیأت عمومـی دیوان عدالت اداری مقرره تبصره 1 ماده 6 آیین نامه مهمانی و انتقال دانشجویان مصوب سال 1389 وزارت علوم، تحقیقات و فناوری که متضمن جواز اخذ شهریه از دانشجویان مهمان دوره روزانه است، مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری است و مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال می شود./ 

 

 

 مرتضی علی اشراقی

  رئیس هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

معاون قضایی دیوان عدالت اداری


دربـاره مـا

در اصل يكصد و هفتاد و سوم قانون اساسي آمده است: «به ‌منظور رسيدگي به شكايات، تظلمات و اعتراضات مردم نسبت به مأمورين يا واحدها يا آئين‌نامه‌هاي دولتي و احقاق حقوق آنها، ديواني به نام ديوان عدالت اداري زير نظر رئيس قوه قضائيه تأسيس مي­گردد.